Ik twijfel aan mijn diagnose: heb ik autisme of ben ik ‘gewoon’ introvert of hooggevoelig?
De vraag
Mijn hele leven heb ik geworsteld met angsten, spanningsklachten en sociale onzekerheid, waarvoor ik meerdere keren in therapie ben geweest. Ik herkende me in het label ‘hoogfunctionerend autisme’ en enkele jaren geleden kreeg ik inderdaad de diagnose autisme. Maar nu zie en lees ik veel over introversie en hooggevoeligheid, en daar herken ik me ook sterk in. Klopt mijn diagnose wel, of ben ik ‘gewoon’ introvert of hooggevoelig?
Het advies
Hoogleraar Diversiteit van Autisme aan de VU Amsterdam Sander Begeer: ‘Hooggevoeligheid en introversie zijn inderdaad kenmerken die vaak voorkomen bij mensen met autisme, maar bij een autismeclassificatie moet er meer aan de hand zijn.
Er is dan sprake van zeven verschillende kenmerken, die ook in de vroege ontwikkeling al aanwezig moeten zijn geweest:
- Moeite met wederkerigheid, zoals het delen van emoties
- (Non-verbale) communicatie, zoals oogcontact en mimiek
- Relaties aangaan en onderhouden
- Repetitief gedrag
- Behoefte aan routine
- Speciale interesses (vaak intens en eenzijdig)
- Prikkelgevoeligheid
Nederlandse studies – zie bijvoorbeeld Nederlands Autisme Register – wijzen uit dat autisme steeds vaker pas in de volwassenheid wordt vastgesteld, met name bij vrouwen. Dit komt doordat zij vaker hun autistische kenmerken maskeren. Maskeren kan samengaan met hooggevoeligheid. Dit voortdurend onderdrukken van gevoeligheden kost veel energie en kan leiden tot stress en uitputting. Tot slot gaat autisme niet per definitie gepaard met introversie; ongeveer 1 op de 4 mensen met autisme is juist extravert.
De term hoogfunctionerend autisme wordt overigens niet meer gebruikt; liever hebben we het over autisme met een normale of hoge intelligentie. Het is niet zo dat normaal of hoog intelligente mensen met autisme per definitie op hoog niveau functioneren. Tip: bekijk via YouTube de autistische comedian Hannah Gadsby over highfunctioning autism, een fragment uit haar show Netflix is a joke.’
Expert hoogsensitiviteit en auteur Esther Bergsma: ‘De dagelijkse ervaring van iemand met autismespectrumstoornis (ASS) lijkt soms op wat een hoogsensitief of introvert persoon ervaart. Maar de oorsprong van die ervaring is anders. De kern van ASS verschilt namelijk van hoogsensitiviteit en introversie.
Hoogsensitiviteit is een eigenschap waarbij iemand veel subtiele prikkels uit de omgeving opmerkt, die informatie diepgaand verwerkt – met veel aandacht voor de belangen van de ander en de sociale groep – en meer impact ervaart van gebeurtenissen. Daardoor beleven ze sociale contacten vaak intenser.
Introverten hebben behoefte aan ‘alleen-tijd’ om weer te kunnen opladen en zijn meer gericht op hun binnenwereld. Sociale contacten kunnen daardoor vermoeiend zijn.
Om te weten of je hoogsensitief of introvert bent, of autisme hebt, is het dus belangrijk het geheel aan kernelementen te herkennen, en niet alleen de losse kenmerken. Je kunt je daarin verdiepen via boeken of gaan praten met een professional die verstand heeft van beide eigenschappen en ASS. Jezelf beter leren kennen, kan je helpen je leven passend in te richten.’
Lees ook: Dit zijn de kenmerken van autisme bij vrouwen (en die zijn anders dan bij mannen)
