Liefhebben met een neurodivergent brein: 3 inzichten voor een neurodiverse relatie
Hoe ga je om met een partner die anders communiceert door autisme, ADHD of hoogsensitiviteit? GZ-psycholoog Marije Kuin ziet in haar werk veel koppels die hiermee worstelen en geeft in haar nieuwe boek Neurodiversiteit in relaties tips om hiermee om te gaan.
In elke relatie verschillen partners van elkaar en irritaties en onbegrip horen er nu eenmaal bij. Maar in relaties waarbij een of beide partners een neurodivergent brein hebben, zijn de tegenstellingen groter en ligt ruzie sneller op de loer, aldus GZ-psycholoog Marije Kuin.
Wat is neurodivergentie?
Deze kans wordt groter doordat mensen met een neurodivergent brein prikkels uit hun omgeving op een andere manier verwerken dan mensen met een gangbaar, oftewel neurotypisch brein. Neurodivergente prikkelverwerking gaat gepaard met sterke uitschieters naar boven en naar beneden.
Of zoals hoogleraar psychiatrie Jim van Os het stelt: ze hebben een specifieke combinatie van talenten en gevoeligheden. Iemand met autisme kan heel analytisch zijn, maar moeilijk omgaan met veranderingen. En iemand met ADHD heeft kan veel energie hebben, maar is vaak ook impulsief en snel afgeleid.
Maskeren van je anders-zijn
Neurodivergente mensen merken vaak al van jongs af aan dat ze anders zijn, vertelt Kuin in de podcastaflevering Maskeren van je anders zijn van de Podcast Psycholoog. Zo wordt iemand met ADHD aangesproken op het feit dat diegene niet stil kan zitten, en iemand met autisme krijgt te horen dat het onbeleefd is om geen oogcontact te maken.
Om hun anders-zijn te verbergen, proberen neurodivergente mensen zich aan te passen aan de norm. We zijn nu eenmaal groepsdieren en de groep accepteert je sneller als je op hen lijkt. Daarom maskeren veel neurodivergente mensen hun gevoeligheden en uitdagingen, maar dit gaat vaak ten koste van het gevoel jezelf te kunnen zijn. Terwijl je juist gezien en geaccepteerd wil worden zoals je echt bent, niet als de variant van jezelf met het masker, aldus Kuin.
‘Waar het om draait, is dat je kunt aangeven wat je voelt of wat je nodig hebt’, vertelt ontwikkelingspsycholoog, hoogleraar en autisme-expert Sander Begeer in een eerder artikel over psychische aandoeningen in relaties. Daarin verschillen neurodiverse relaties maar weinig van neurotypische relaties. Begrip en communicatie zijn bij beide belangrijke ingrediënten voor succes.
Hoe kun je omgaan met neurodiversiteit binnen je relatie?
In haar boek Neurodiversiteit in relaties geeft Kuin tips over hoe je van elkaars onderlinge verschillen leert en hoe je je neurodiverse relatie wel kunt laten werken:
- Laat je veranderwens los. Dingen als prikkelgevoeligheid en emotionaliteit horen bij wie iemand is, die los je niet op, maar je leert ze accepteren.
- Stop met maskeren. Je toont een gepolijste versie van jezelf om afwijzing te voorkomen. Maar de ander houdt dan van iemand die je niet bent. Merk bij wie je jezelf mág zijn, en laat daar het masker vallen.
- Sommige mensen voelen intenser. Loopt de spanning hoog op, dan raakt een neurodivergent brein overbelast en klapt dicht of ontploft. Leer elkaars vroege signalen kennen, zodat je op tijd rust inbouwt.
Bron: Marije Kuin, Neurodiversiteit in je relatie, Ambo|Anthos
