Wat betekent het om hoogsensitief te zijn? Dit zijn de 6 kenmerken van HSP’s

Zo’n 20 tot 30 procent van de bevolking scoort hoog op hoogsensitiviteit. Maar wat houdt dat nou precies in: hoogsensitief zijn? Hoogleraar Corina Greven onderzocht waar hoogsensitieve mensen tegenaan lopen en wat het betekent om hoogsensitief te zijn.

Hoogsensitiviteit is, net als bijvoorbeeld extraversie of consciëntieusheid, een persoonlijkheidskenmerk, vertelde hoogleraar en HSP-expert eerder aan Psychologie Magazine. Mensen die hoog scoren op hoogsensitiviteit zijn gevoeliger voor prikkels uit de omgeving en verwerken informatie intenser: ze reflecteren dieper op wat ze meemaken en denken veelal goed na voordat ze handelen.

Maar hoogsensitiviteit is niet voor iedereen hetzelfde. Er zijn volgens Greven duidelijke verschillen binnen de groep hoogsensitieve mensen. ‘De een is vooral gevoelig voor prikkels als geluid en licht, de ander wordt sterker geraakt door andermans emoties, en weer een ander verwerkt informatie heel intens.’

6 kenmerken van hoogsensitiviteit

Om de complexiteit van de ervaringen van HSP’s beter te begrijpen, hielden hoogleraar Corina Greven en haar collega’s aan het Radboud UMC interviews met mensen die hoog scoorden op de Highly sensitive person scale. Daaruit kwamen zes veel voorkomende thema’s of kenmerken van HSP’s naar voren.

1. Verbinding voelen

Veel HSP’s kunnen de emoties van anderen waarnemen. Ze voelen bijvoorbeeld de sfeer in een groep aan, zien meteen wie zich niet prettig voelt of waar er spanningen zijn. Ze hebben veel aandacht voor anderen en gaan soms voorbij aan hun eigen behoeften.

Doordat HSP’s andermans emoties en intenties begrijpen, kunnen ze makkelijk empathisch handelen: vragen hoe het nou echt met iemand gaat, bij iemand langsgaan van wie ze weten dat die eenzaam is.

Ook voelen ze zich verbonden met anderen: ze ervaren een diepe connectie met familie, vrienden maar soms zelfs ook met onbekenden. Dat kan als nadeel hebben dat ze hard worden geraakt wanneer er een conflict is.

2. Diep denken

Zich zorgen maken en piekeren: HSP’s hebben de neiging tot veel nadenken. Doordat dingen die gezegd of gebeurd zijn door hun hoofd blijven spoken, kunnen ze soms moeilijk in slaap komen. De zorgen zijn zowel persoonlijk als maatschappelijk.

HSP’s reflecteren ook veel, ze nemen de tijd alles van alle kanten te bekijken en de meningen van anderen mee te wegen. Daarbij zoeken ze naar diepgang en betekenis. Ze hebben moeite met smalltalk, gaan meteen de diepte in, filosoferen en analyseren.

3. Anders dan anderen

HSP’s hebben soms een laag zelfbeeld. Vanwege hun hooggevoeligheid voelen ze zich anders dan anderen, ze zijn snel moe en gestresst en kunnen zich moeilijk ontspannen. Wel ervaren ze hun sensitiviteit als essentieel onderdeel van hun identiteit.

Wil je weten of je HSP bent? Doe de HSP-test

4. Aandacht voor het kleine

Dingen zien of opmerken die anderen niet zien. Een sterke kant van HSP’s is dat ze een grotere hoeveelheid informatie en meer details waarnemen. Denk aan visuele en auditieve signalen in non-verbale communicatie, zoals de toon waarop iemand iets zegt en een subtiele gezichtsexpressie.

5. Heel veel prikkels

HSP’s raken vaak makkelijk overprikkeld. Door zintuiglijke waarnemingen zoals lawaai, licht, geuren, of tactiele prikkels van bijvoorbeeld kleding, of door sociale prikkels, zeker in grote groepen mensen of op evenementen.

Dat kan de cognitie beïnvloeden: iemand wordt rusteloos, kan zich slecht concentreren, heeft geen helder hoofd meer en neemt moeilijk beslissingen. Overprikkeling is ook van invloed op stemming: geërgerd raken, boos worden als iemand telkens met een pen klikt, ontploffen omdat alles te veel is.

6. Intense emoties

Negatieve én positieve gebeurtenissen hebben vaak een sterk effect op HSP’s. Ze kunnen intens reageren op negatieve emoties of gedrag van anderen en nare berichten in de media.

Maar sterke positieve emoties hebben ook een grote impact, zoals diep geraakt worden door muziek of andere kunstvormen. HSP’s kunnen vaak intens genieten van kleine dingen als het geluid van knisperende blaadjes onder je voeten, of hoe het licht op een bepaald moment valt. Om al die emoties te verwerken, vooral de negatieve, hebben ze meer tijd nodig dan een niet-HSP.

Verlang je als HSP naar meer rust, balans en veerkracht? Schrijf je dan in voor de gratis HSP-nieuwsbriefserie van Psychologie Magazine, in samenwerking met Corina Greven.