Door het aaien van een dier gaat je hartslag omlaag: experts leggen uit hoe dieren kunnen helpen in therapie
Een dier kan ons steun en troost geven en onze stress verlagen. Volgens experts Petra van Benten en Marie-José Enders kan dat een positief effect hebben op iemand met psychische problemen. Er is geen betere dag om daarbij stil te staan dan dierendag.
‘Een dier is natuurlijk geen therapeut, maar het kan een therapie wel goed ondersteunen,’ vertelt Petra van Benten, hoofd behandeling Therapie & Coaching bij Hulphond Nederland. ‘Zo had ik eens een jongen met ernstige ADHD. Hij maakte met iedereen ruzie en kon niet meer naar school. De eerste sessies deed ik met een hond die – in zijn woorden – ‘focking druk’ was, net als hijzelf. Al snel viel het kwartje en vroeg hij: ‘Ben ik ook zo irritant?’
Waarop ik antwoordde dat hij niet irritant wás, maar soms wel irritant dééd. Zo werkten we met wel tien honden die allemaal verschillend reageerden. Hij leerde daarvan wat voor effect zijn manier van communiceren had en hoe hij dat kon reguleren. Aan het einde van de therapie kon hij weer naar school.’
Wat is het effect van dieren in therapie?
Antrozoölogie, de wetenschap over de interactie tussen mens en dier, is een vrij nieuw vakgebied. We weten nog niet precies hoe we de effecten kunnen verklaren, zegt Marie-José Enders, hoogleraar antrozoölogie aan de Open Universiteit.
‘Wel is wetenschappelijk bewezen dat een therapiehond goed werkt bij jonge kinderen met autisme. En op dit moment doet een van mijn promovendi onderzoek naar de effecten van therapiehonden bij volwassenen met autisme – ook dat lijkt zeer hoopgevend.’
Hoe kunnen dieren helpen bij psychische problemen?
Dat huisdieren meer in het algemeen een positieve invloed hebben op de stemming van hun baasjes, staat al langer vast. Door het aaien van een dier gaat de hartslag omlaag en neemt stress af. En zeker een hond zorgt voor structuur en beweging, wat onder andere helpt tegen depressies.
Hoe kunnen dieren helpen bij psychische problemen? Eigenlijk is dat heel simpel: ze reageren altijd puur. Wat je ziet is wat je krijgt. Marie-José Enders: ‘Wij mensen communiceren nogal eens een dubbele boodschap. Dan zeggen we met woorden iets heel anders dan met onze lichaamstaal. Mensen met een autistische stoornis kunnen die tegenstrijdige signalen vaak niet goed lezen. Dieren communiceren altijd eenduidig.’
Daarnaast biedt een hulphond bescherming als je bang bent. En maken autistische kinderen via een hulphond makkelijker vriendjes doordat de hond andere kinderen aantrekt.
Honden, maar ook paarden, ezels en katten kunnen onze stemming feilloos aanvoelen en daarop reageren. Marie-José Enders: ‘Als therapeut kun je dit gebruiken om iets te benoemen. Dan zeg je bijvoorbeeld: ‘Ik zie dat het paard onrustig van je wordt en wegloopt, waarom is dat denk je?’’
Heeft het ook nadelen?
Als je heel kwetsbaar bent, kan therapie met paarden en ezels soms te confronterend zijn omdat ze ook hun kont naar je toe kunnen keren.
‘Met name kinderen met ernstige gedragsproblemen hebben het vertrouwen in mensen soms verloren. Zij zijn gebaat bij een therapievorm waarin zij samen met een dier positieve ervaringen opdoen’, zegt Petra van Benten.
Zelf werkt ze met speciaal opgeleide honden. ‘Bij Hulphond Nederland hebben we er nu 67, van wilde stuiterballen tot rustige types.’
Deze mensen vertellen over hun ervaring met dieren in therapie: Dieren kunnen ondersteunend zijn aan therapie: ‘Een dier oordeelt niet’
Het welzijn van de dieren
Het welzijn van het dier mag natuurlijk niet lijden onder zijn ‘therapiewerk’. Petra van Benten: ‘Onze therapiehulphonden wonen bij speciale gastgezinnen, waar ze gewoon huishond zijn. Ze werken niet meer dan twee dagen per week en zien dan maximaal twee cliënten. Zeker na een sessie met iemand die depressief is, merk je dat de hond moe is of zich wil ontladen.’
En als bijvoorbeeld een PTSS-hulphond bij een cliënt wordt geplaatst, moet hij dagelijks de gelegenheid krijgen om vrij te bewegen en te spelen. Marie-José Enders: ‘Het is geweldig om te zien hoe getrainde honden veranderen zodra ze hun hesje aanhebben. Dan weten ze: nu heb ik een belangrijke taak. Veel honden vinden dat heel leuk, maar niet 24 uur per dag.’
Honden reageren op de emoties in onze stem, paarden op onze lichaamstaal: Volgens klinisch psycholoog Karin Hediger kunnen dieren ons veel over onszelf leren: ‘Ze houden ons een spiegel voor’
