Je kunt mogelijk je nicotineverslaving ‘uitzetten’ in je brein, volgens deze onderzoeker
Net als elke verslaving is een nicotineverslaving een verlangen dat in het brein ontstaat. Onderzoekers van het Amsterdam UMC testen daarom een innovatieve methode die inwerkt op de hersenen om rokers te helpen stoppen. En daar hoef je zelf verdacht weinig voor te doen.
Wie verslaafd is aan roken en wil stoppen, moet vaak heel wat discipline en wilskracht opbrengen. Zelfs met gedragsmatige begeleiding en nicotine-vervangende middelen of medicatie, begint ongeveer 80 procent van de mensen die proberen te stoppen binnen een jaar opnieuw met roken. Dat moet toch anders kunnen, dachten onderzoekers van het Amsterdam UMC. Daarom onderzoeken ze een nieuwe, innovatieve methode om nicotineverslaafden te helpen stoppen met roken.
Nikki van Sante is een van de onderzoekers die betrokken is bij de studie. Ze vertelt wat het onderzoek inhoudt en hoe het mensen kan helpen om te stoppen met roken. (En voor wie deze Stoptober goed van start wil gaan: ze zoeken nog deelnemers.)
Hoe werkt een nicotineverslaving in het brein?
Van Sante: ‘We weten dat verslaving het brein verandert. Daar zijn drie hersennetwerken bij betrokken.’
- het beloningssysteem, dat betrokken is bij het ervaren van beloning en bij de motivatie om nicotine te gebruiken,
- het saliencenetwerk, dat helpt bepalen welke prikkels belangrijk of opvallend zijn. Bij nicotineverslaving kunnen signalen en situaties die met roken samenhangen daardoor extra veel aandacht trekken.
- het executieve controlenetwerk, dat betrokken is bij doelgericht gedrag en het onderdrukken van impulsen. Bij verslaving kan deze controle over het gebruik van nicotine verminderd zijn.
‘Bij nicotineverslaving raken de activiteit en onderlinge balans van deze systemen verstoord. Daardoor kunnen nicotinegerelateerde prikkels sterker de aandacht en motivatie trekken, terwijl het moeilijker kan worden om een impuls om te roken te onderdrukken.’
Hoe willen jullie een nicotineverslaving ‘uitzetten’?
Van Sante: ‘Diep in de hersenen ligt de insula, een hersengebied dat betrokken is bij het saliencenetwerk. De insula verwerkt en interpreteert onder meer lichamelijke ervaringen en sensaties, zoals je hartslag en ademhaling, maar ook ontwenningsverschijnselen, en koppelt dat aan de drang om te roken. Mensen die roken, zeggen ook weleens: ik voel die drang echt in mijn lichaam. Hierbij is de insula betrokken.
Interessant is dat eerder onderzoek bij mensen die door bijvoorbeeld een beroerte schade aan de insula hadden opgelopen, liet zien dat zij een grotere kans hebben om te stoppen met roken. En het stoppen ging hen ook gemakkelijk af; ze hadden geen craving meer naar die sigaret.
Daarom willen we onderzoeken of we die effecten ook kunnen bereiken door de insula tijdelijk minder actief te maken met TMS. Dat is een innovatieve technologie waarbij magnetische pulsen ervoor kunnen zorgen dat bepaalde hersengebieden actiever of minder actief worden. Door de werking van de insula te remmen, hopen we dat we mensen kunnen helpen stoppen met roken.’
Hoe zit dat dan met de andere twee hersennetwerken?
Van Sante: ‘Bij mensen met een verslaving is de balans tussen alle drie de netwerken verstoord. Wij verwachten dat het remmen van de insula uiteindelijk doorwerkende effecten heeft op de andere hersengebieden.’
De kans om verslaafd te raken hangt sterk samen met de behoefte aan spanning: Test hoe verslavingsgevoelig jij bent
Wordt een verslaving niet ook beïnvloedt door bijvoorbeeld gewoontes en stress?
Van Sante: ‘Zeker. Stress en gewoontes kunnen invloed hebben op hersenprocessen. Tegelijkertijd beïnvloeden hersenprocessen ook weer ons gedrag en onze reactie op stress. Wij kijken ook naar effecten op de zin om te roken, de cognitieve controle – dus het vermogen om niet toe te geven aan de drang naar een sigaret als je dat niet wilt – en de hersenprocessen die daarbij betrokken zijn. Uiteindelijk beïnvloeden die factoren elkaar voortdurend. Als je cognitieve controle verbetert, kun je mogelijk makkelijker met stressvolle situaties omgaan.’
Bestaat er een verband tussen roken en psychische klachten? Steeds meer onderzoeken tonen aan dat roken niet alleen je lichamelijke, maar ook je geestelijke gezondheid beschadigt
Ben je een roker en wil je meedoen aan het onderzoek? Dat kan. Deelname aan het onderzoek duurt drie weken en bestaat uit dertien TMS-sessies (en vijftien sessies in totaal). Een sessie duurt ongeveer een uur, en de stimulatie zelf duurt slechts twintig seconden. Je kunt je aanmelden via de website van het MeMo-lab.
