Hoe goed ken jij je ouders? 25 vragen voor misschien wel het belangrijkste gesprek dat je ooit zult voeren
We zijn vaak meer bezig met loskomen van onze ouders dan ons in hen te verdiepen. Doodzonde, vindt emeritus-hoogleraar René Diekstra. Hij ontwikkelde een interviewschema met vragen voor je ouders, voor misschien wel het belangrijkste gesprek dat je ooit zult voeren.
Iedere ouder sleept heel wat levensverhalen met zich mee. Verhalen over de jeugd, relaties of tegenslagen in het leven. Toch nemen we zelden echt de tijd om elkaar die verhalen te vertellen. Vaak denken we dat we onze ouders goed kennen, maar meestal is er nog veel onbekend over wie zij waren vóórdat ze vader of moeder werden. Juist door vragen te stellen, ontstaan gesprekken waardoor je elkaar nog beter leert kennen en begrijpen.
Psycholoog René Diekstra ontwikkelde, samen met zijn studenten van het vak levenslooppsychologie, een interviewschema om het gesprek met je ouders goed te voeren. Want, zegt hij, ‘Gebeurtenissen die op hun leven grote invloed hebben gehad, hebben dat ook op dat van jou. Het is zinvol om te weten wat hen heeft gevormd’.
Vragen voor je ouders
Het schema voor het gesprek heeft vijftien onderwerp, samengevat in vier thema’s. Ook verzamelde hij de ervaringen van meer dan 6500 mensen die het gebruikten. Dit zijn de belangrijkste vragen om je ouders te stellen:
1. Vragen over de ontwikkeling
Van de geboorte en het gezin tot woonplaatsen en vriendjes.
- Welke (koos)namen kreeg je?
- Was je gewenst?
- Welke plaats in het gezin had je en welke invloed had dat?
- Had je een eigen kamer?
- En woonde het gezin altijd op dezelfde plek?
- Wie waren goede vrienden en waarom?
- En wat of waarmee speelde je graag?
2. Vragen over bezigheden
Van school, opleiding en activiteiten, dromen en overtuigingen, successen en teleurstellingen.
- Kon je goed leren of was het vooral ploeteren?
- Wat wilde je graag worden in die tijd?
- Wat waren de verwachtingen en wat werd het uiteindelijk?
- Wat gebeurde er allemaal naast school en/of opleiding?
- Wat waren talenten of juist handicaps?
- Hoe werden hoogtijdagen gevierd en vakanties besteed?
3. Vragen over relaties
Met elkaar, eerdere liefdes, en met de kinderen zelf.
- Hoe hebben jullie elkaar ontmoet?
- Waarom kozen jullie voor elkaar?
- Waren er eerdere/andere liefdes?
- Als ze niet samen zijn gebleven: waarom ging het mis?
- Hoe verliep het proces van kinderen krijgen?
- Wie zijn je beste vrienden en waarom?
- En ook: waar geloof je in, waar sta je voor, wie zijn voorbeelden of helden?
4. Vragen over welzijn
Fysieke en mentale gezondheid.
- Worstelde je als kind met mentale of fysieke klachten?
- Hoe ontwikkelde je je op dat gebied?
- Zijn er cruciale dingen gebeurd die invloed hebben (gehad) op je welzijn?
- Komen er bepaalde ziektes voor in de familie?
- Wat waren de meest ingrijpende verliezen en wat de gelukkigste momenten?
- En wat heb je geleerd dat je graag zou willen doorgeven?
Tot slot: heb jij als ouder de behoefte om je levensverhaal te delen, maar zijn je kinderen er nog niet aan toe je te interviewen, gebruik dan het schema als leidraad om je eigen verhaal op te schrijven en vertel je kinderen waar ze dat kunnen vinden.
Het kan op een later moment zeer waardevol zijn voor hen om jouw geschiedenis alsnog te leren kennen. Overigens, voor jezelf kan zo’n schriftelijk zelfinterview ook zeer verrijkend en inzichtgevend zijn.
Lees ook: Hoe de loyaliteit aan je ouders je eigen leven in de weg kan zitten
Bron: R. Diekstra, In gesprek met je ouders. Handleiding voor je belangrijkste interview, Karakter, 2020
Dit is een aangepast artikel dat eerder in Psychologie Magazine verscheen.
Tips bij het gesprek
- Nodig je ouders uit voor het gesprek, benadruk dat zij bepalen wat er wordt besproken en dat jij discreet met de informatie zult omgaan.
- Vraag of je aantekeningen en/of opnames mag maken. Zo kun je alles rustig teruglezen of -luisteren, en zie of hoor je soms dingen die je tijdens het gesprek niet zo registreerde.
- Wees niet in de eerste plaats hun kind maar de interviewer. Je neemt een beetje afstand, stelt vragen en luistert vooral. Het gaat erom wat de ander wil delen, niet om wat jij graag wilt horen.
- Soms spelen emoties hoog op. Wees respectvol. Troosten mag, maar draag geen oplossingen aan.
- Verloopt het contract stroef, vertrouw er dan op dat de vragen het gesprek gaande zullen houden.
- Als iemand het te pijnlijk vindt om te antwoorden, vraag dan niet door. De kans is groot dat hij of zij er later op terugkomt en dan alsnog wil antwoorden.
- Probeer de volgorde van de thema’s en vragen aan te houden, er zit een logische opbouw in.
- Het wisselt sterk hoelang een gesprek duurt. Sommigen hebben aan anderhalf uur genoeg, anderen hebben meerdere sessies nodig of geven er de voorkeur aan het interview over meerdere gesprekken te spreiden.
- Toon je nieuwsgierig, respectvol, tolerant en dankbaar.
