Zo onderzoek je welke overtuigingen je meekreeg van je familie (en welke je wil loslaten)
Iedereen krijgt, bewust of onbewust, overtuigingen, regels en opdrachten mee van zijn familie. Soms passen die goed bij je, maar niet alle opdrachten en regels helpen je verder. Deze oefening helpt je om ze op te speuren. Welke regels helpen je? En welke wil je loslaten?
‘Een familie functioneert niet zonder regels, rollen en taken’, schrijft psycholoog en systeemtherapeut Sandra Konrad in Het zit in de familie (2014). ‘Rollen en regels geven houvast, opdrachten geven ons bestaan richting en zin.’
Maar, zegt ze: soms passen die opdrachten niet (meer) bij je. Met als gevolg dat je je overbelast of innerlijk verscheurd voelt. Dan is het goed om ze eens kritisch tegen het licht te houden. Alleen: vaak zijn ze niet expliciet verwoord. De volgende vragen helpen je om die ongeschreven regels boven water te krijgen.
Welke familieregels kreeg je mee?
- Volgens welke regels heb je belangrijke beslissingen genomen? Bijvoorbeeld: doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg; geld moet rollen; wie dan leeft, wie dan zorgt.
- Aan wie doen die regels je denken?
- Op welke levensgebieden loop je geregeld tegen problemen aan? Denk aan financiën, gezondheid, relaties, werk, vriendschappen.
- Zie je een verband met je familie?
- Welke positieve of negatieve parallellen zijn er tussen je eigen leven en dat van je (voor-)ouders? Misschien komen er bijvoorbeeld veel scheidingen of verslavingen voor in je familie, veel creatieve beroepen, of grote gezinnen.
- Op welke gebieden zijn je ouders tevreden met je? Vraag ze zo mogelijk eens direct hoe ze zich jouw leven hadden voorgesteld.
- Hoe zijn je ouders op jouw naam gekomen? Welke betekenis heeft die naam voor hen? Soms zitten er in de keuze van een naam ook al bepaalde verwachtingen verstopt. Kozen je ouders bijvoorbeeld de naam Louise omdat ze dat zo mooi vrouwelijk vonden; hoe zouden ze het vinden als je je niet vrouwelijk gedraagt? Gaven ze je een aparte naam? Voel je druk om speciaal te zijn? Hoe voelt het voor jou om ‘normaal’ te zijn?
Waar ben je blij mee?
De dingen die je familie heeft doorgegeven waar je blij mee bent, worden ook wel ‘legaten’ genoemd. Het kan gaan om overtuigingen, waarden en normen die je stimuleren bepaalde beslissingen te nemen waar je je goed bij voelt. Denk aan ‘volg je hart’, of ‘kunst is belangrijk’ of ‘ieder mens is uniek’.
Het kunnen ook dingen zijn die nooit werden uitgesproken. Dat je vader oude radio’s repareerde in zijn vrije tijd gaf je het vertrouwen dat dingen te fiksen zijn als je er maar de tijd voor neemt. Of de reizen die jullie maakten leerden je dat je vrienden kunt maken in alle culturen.
- Welke expliciete of impliciete positieve boodschappen heb je meegekregen?
- Hoe beïnvloeden die overtuigingen je leven, keuzes en gedrag nog steeds in positieve zin?
Let op: dezelfde boodschap kan positieve en negatieve kanten hebben. ‘Niet lullen maar poetsen’ is een boodschap die je ver heeft gebracht omdat je van aanpakken weet, maar tegelijkertijd kan het je in sommige situaties belemmeren doordat je niet ‘lui’ mag zijn. Dan kun je de boodschap bij de volgende vraag in vullen, bij de dingen waarmee je juist niet blij bent.
Waar ben je niet blij mee?
Opdrachten en ongeschreven familiewetten waar je niet blij mee bent, heten ‘delegaten’. Welke zijn dat bij jou? Door welke overtuigingen, normen en waarden voel je je beperkt?
- Beschrijf eerst de negatieve boodschap die je meekreeg, zoals ‘succes is belangrijk’, ‘kinderen krijgen is hard werken’ of ‘jongens huilen niet’.
- Hoe beïnvloedt die overtuiging je leven, keuzes en gedrag nog steeds in negatieve zin?
Wat wil je houden, en wat niet?
Je kunt de legaten en delegaten die je hebt meegekregen bewust meer laten aansluiten bij wat je op dit moment wilt in je leven. Zeker als je merkt dat ze je belemmeren in je ontwikkeling of relaties is het goed om ze ‘passend te maken’.
- Welke opdrachten beperken je in je persoonlijke ontwikkeling of stagneren je relaties?
Als je deze passend wilt maken, kun je in een loyaliteitsconflict terechtkomen; je wilt je familie immers niet teleurstellen of kwetsen. Met wie zou je dat kunnen bespreken zodat je op een volwassen manier kunt besluiten dat je deze opdracht niet meer, of nog maar ten dele, wilt meenemen in je verdere leven?
Openlijk benoemen en bespreken van je gevoelens over familieopdrachten, terwijl je erkent dat de ander goede bedoelingen heeft gehad, is vaak de sleutel tot verandering. Denk na over de volgende vragen:
- Wat wil je meenemen zoals het is?
- Wat wil je meenemen, maar anders doen?
- Wat wil je daar laten (bij je ouders of andere familieleden)?
- Wat wil je loslaten?
Lees ook: Doorbreek de patronen in je familie
Welke ongeschreven regels gelden er in jouw familie? Welke zijn behulpzaam en welke niet (meer)? Welke wil je loslaten? In de online training ‘Laat familiepatronen los’ leer je je eigen keuzes maken.
