In deze podcast duikt psycholoog Arthur Menko in het verzwegen oorlogsverleden van zijn familie
In de podcastserie De Joodse raad van Twente duikt psycholoog Arthur Menko in het oorlogsverleden van zijn familie. Hij ontdekte een verzwegen geschiedenis: zijn oudoom was het brein achter een grote reddingsoperatie van Joden. Psychologie Magazine sprak hem over zijn verhaal.
Waarom heerste er zo’n groot zwijgen rondom dit familieverhaal?
‘Het leek pragmatisch: geen oude wonden openrijten, maar vooruitkijken, het leven weer opbouwen. Dat was de tijdgeest, maar ook een copingstrategie. De generatie die de oorlog meemaakte, koos ervoor te zwijgen en gaf dat ook door aan hun kinderen. Er was geen ruimte of veiligheid om het over de pijn te hebben, juist omdat die zo groot was. Maar, weten we nu: trauma geven we zelfs op DNA-niveau door. En alles wat niet is verwerkt, blijft terugkeren totdat het is aangekeken en erkend.’
Waarom was het voor jou belangrijk om de stilte te doorbreken?
‘De derde generatie, waartoe ik behoor, heeft meer afstand tot het verleden en daarmee ook de mogelijkheid ermee aan de gang te gaan. Voor mij persoonlijk was het een heel belangrijk verhaal om in te duiken. Jarenlang geloofde ik het narratief dat we als Joden niet veel anders konden dan ons laten meevoeren naar de gaskamers.
Tot ik ontdekte dat er juist in mijn familie iemand was die op een slimme manier in verzet kwam. En dat ik daar misschien wel mijn leven aan te danken had! Het was tijd dat dit verhaal ook buiten Twente gehoord zou worden.’
Hoe heeft de podcast jouw rol in de familie veranderd?
‘Ik merk dat ik mij een stukje lichter over mijn Joodse identiteit voel. Voorheen was het alleen maar pijn, verdriet en angst. Dat is niet weg, maar ik zie nu ook de mooie kanten van tot een volk horen met oude tradities en verhalen.
Ook voel ik mij veel meer verbonden met de Menko’s. Lange tijd stond ik wat met mijn rug naar de familie toe. Door deze podcast te maken, stond ik er opeens middenin. De banden zijn warmer. Ik voel me meer onderdeel van mijn achterland en dat geeft rust.’
Iedereen loopt mentale schade op in het leven. Voor Psychologie Magazine ontwikkelde Arthur Menko de online training ‘Bevrijd jezelf van oude pijn’, waarin je aan de slag gaat met je pijn, waardoor je meer innerlijke rust, zelfvertrouwen en vrijheid gaat ervaren.
De Joodse raad van Twente is te beluisteren via EO en je favoriete podcast-app.
