Kan je jezelf accepteren zoals je bent? ‘We kunnen enorm inzoomen op dat ene ding dat niet goed gaat’

Onszelf accepteren zoals we zijn, daar zijn we niet zo goed in, blijkt uit onderzoek. Met deze oefening leer je te focussen op wat wél goed gaat.

We zijn bang om afgewezen te worden vanwege onze minder mooie eigenschappen, legde psycholoog Marjon Bohré eerder uit aan Psychologie Magazine. ‘We hebben het voor onze overleving altijd nodig gehad om ergens bij te horen. Dat is zo’n fundamentele behoefte, dat we altijd alert zijn op het gevaar erbuiten te vallen.’

Vergeet het oordeel over jezelf

Maar je kunt helemaal niets zeggen over wat je ‘waard’ bent, aldus de beroemde psycholoog Albert Ellis. ‘Vergeet dat hele oordeel over jezelf,’ schreef hij in zijn boek The myth of self-esteem. Om onze waarde als mens vast te kunnen stellen, zouden we ervan uit moeten gaan dat een mens een soort vaststaand ‘ding’ is, maar we zijn constant in verandering. Een oordeel vellen over de waarde die je hebt als persoon is dus totaal irrationeel.

Volgens Ellis kunnen we de mens beter zien als een proces. Niet als iemand met intrinsieke waarde of waardeloosheid, maar als iemand met ‘levendheid’, aldus de psycholoog. We kunnen ons gedrag beoordelen, maar niet het geheel dat we zijn of ons ‘zelf‘.

Inzoomen op wat niet goed gaat

Ook wie het lukt alleen te focussen op zijn gedrag en niet over zichzelf te oordelen als persoon, kan nog steeds weinig accepterend naar zichzelf zijn. Toegepast psycholoog Dorien van der Meer legt uit hoe dat komt: ‘We kunnen enorm inzoomen op dat ene ding dat niet goed gaat. We kijken dan niet meer naar onszelf als een steeds veranderende optelsom van dingen die goed en minder goed gaan, maar maken één ding heel groot.’

Zo had Van der Meer een cliënt die zeker wist dat ze niet goed was in persoonlijk contact. ‘Ze had ooit te horen gekregen dat ze autistische trekken had, en kon alleen nog maar met die bril naar haar eigen gedrag kijken.’

Een andere cliënt uit haar praktijk vond zichzelf lelijk, en wist zeker dat het daardoor maar niet lukte met banen en relaties. Weer een ander vond dat ze alles goed moest doen op haar werk, omdat ze anders door de mand viel.

Hoe komen we los van zo’n negatieve blik op een van onze eigenschappen of gedragingen? Het helpt in elk geval niet als iemand ze rechtstreeks weerlegt, weten we uit onderzoek. Van der Meer: ‘Ik kan, zittend tegenover zo’n cliënt, zeggen dat ik juist een prachtige vrouw zie, of iemand die uitstekend contact maakt, maar dat komt niet aan als je zo vast in een overtuiging zit. Wat wel werkt, is het onderzoeken van al die andere eigenschappen en vaardigheden, die je ook bezit.’

Oefening in zelfacceptatie

Een witboek is een positief dagboek, waarin je per dag alle momenten opschrijft waarop je een goed gevoel had. ‘Het is een oefening in anders kijken,’ zegt Van der Meer, ‘waarmee je een concurrerend schema aanlegt voor die veel te ver ingezoomde, negatieve blik waar je nu nog mee kijkt.

‘Hoe meer we ons bezighouden met de dingen die goed gaan en de invloed die we daarop hebben, hoe meer ons zelfbeeld in balans komt,’ zegt Van der Meer. ‘En hoe makkelijker het wordt onze leuke en minder leuke kanten te accepteren.’

Stap 1: Verzamel mooie momenten. Het mag van alles zijn, van een leuk gesprekje voeren op je werk tot een mooi herfstblad vinden op straat. Schrijf hieronder zo beeldend mogelijk op: wat gebeurde er? Hoe zag het eruit, hoe rook het? Welke geluiden hoorde je? Wat voelde je erbij?

Mijn mooie momenten: …

Stap 2: Onderzoek nu je invloed hierop. Schrijf in onderstaande kolom per moment op welke specifieke eigenschappen voor dit mooie moment zorgden. Je vriendelijke lach maakte misschien dat het gesprek op je werk op gang kwam. En dankzij je open blik, bijvoorbeeld, zag je dat blad op straat liggen.

Mijn invloed hierop: …

Lees ook: Jezelf vergelijken met anderen: zo doe je dat op een positieve manier