Tijd voor therapie: wat is Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR)?
Wanneer je met mentale klachten bij een psycholoog aanklopt, krijg je vaak te maken met een specifieke behandelmethode. Maar wat houden al die verschillende therapieën eigenlijk in? In deze rubriek verkennen we de bekendste therapievormen en leggen we uit hoe ze werken. Deze keer: EMDR.
Wat is EMDR?
EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing en is een praktische therapievorm. Via een afleidende stimulus, zoals de heen-en-weer-beweging van de vinger van de therapeut, een bewegende, lichtgevende balk of piepjes in beide oren, proberen therapeuten de emotionele lading van een nare ervaring af te halen.
EMDR werd in de jaren tachtig ontwikkeld door Francine Shapiro. Zij ontdekte per toeval dat de negatieve gevoelens die ze had bij een herinnering minder sterk werden wanneer ze haar ogen heen en weer bewoog.
Haar theorie was dat het werkgeheugen overbelast raakt door aan een herinnering te denken en tegelijkertijd met je ogen te bewegen. Ze stelde dat de herinnering niet meer met dezelfde intensiteit terug in het langetermijngeheugen wordt opgeslagen als het geheugen overbelast is. Je herinnering aan de gebeurtenis vervaagt en de emotionele lading vermindert. De theorie wordt nog steeds als verklaring gebruikt, maar onderzoekers denken ook dat andere factoren een rol spelen, zoals aandacht voor de stimulus en een ontspannen houding.
Tijdens een EMDR-sessie word je gevraagd om een nare, levendige gebeurtenis voor de geest te halen. Terwijl je dit doet volg je een afleidende stimulus, zoals de bewegende vinger. Door je te concentreren op zowel de stimulus als de herinnering, zou je werkgeheugen volgens Shapiro’s theorie overbelast raken en vermindert de intensiteit van de herinnering.
Is EMDR iets voor mij?
Deze therapievorm wordt vaak ingezet bij mensen die een nare of traumatische gebeurtenis hebben meegemaakt, zoals een ongeluk, geweld of misbruik. De therapievorm wordt ook vaak gebruikt bij mensen met een post-traumatische stressstoornis (PTSS). Tegenwoordig wordt EMDR ook gebruikt bij andere klachten dan trauma’s, bijvoorbeeld bij fobieën of angststoornissen.
Wanneer past EMDR niet?
Het doel van EMDR is niet om je gedachten over de gebeurtenis actief te veranderen, maar om er met minder emotie aan terug te kunnen denken. Als je je gedachten actief wilt omzetten, is schematherapie of cognitieve gedragstherapie een passendere therapievorm.
Hoe ziet een EMDR-behandeling eruit?
Eerst ga je samen met de therapeut achterhalen van welke nare gebeurtenis je het meest last hebt. Daarna haal je de beelden, emoties en andere sensaties die je bij de gebeurtenis voelde terug. Tegelijkertijd leidt de therapeut je af met een stimulus, zoals de heen-en-weer bewegende vinger of piepjes in beide oren.
Deze oefening herhaal je onder begeleiding van de therapeut een aantal keer, afhankelijk van hoe intensief de herinnering is. Tussendoor bespreek je kort met de therapeut wat je voelt en welke gedachten in je opkomen.
Vergeleken met andere therapievormen, zoals cognitieve gedragstherapie of acceptance and commitment therapie, duurt EMDR vrij kort. Je hebt vaak maar een paar sessies nodig waarbij je dezelfde oefening herhaalt. Bij lichte trauma’s kunnen de klachten soms al in één sessie worden verholpen.
Hoe vind ik de juiste therapeut?
‘EMDR-therapeut’ is geen wettelijk beschermde titel in Nederland, maar er is sinds kort wel een keurmerk voor therapeuten. Bij de Vereniging EMDR Nederland (VEN) kan een therapeut een registratie aanvragen als diegene de juiste EMDR-opleiding heeft gevolgd, sessies onder supervisie heeft uitgevoerd, regelmatige bijscholing volgt en een beroepsregistratie heeft, zoals een NIP-registratie.
Lees ook: Een keurmerk voor EMDR: hoe weet je of je in goede handen bent?
Net als bij andere therapievormen is het belangrijk dat je je op je gemak voelt bij de therapeut. In het eerste gesprek maak je kennis en legt de therapeut meestal uit wat EMDR inhoudt. Daarna kun je beoordelen of de therapeut en behandeling bij jou aansluit.
Wist je dat…?
…uit onderzoek blijkt dat EMDR ook effectief kan zijn bij verslaving, een eetstoornis of liefdesverdriet? Volgens deskundigen kan EMDR zowel positieve en negatieve associaties doorbreken, waardoor het breder ingezet kan worden dan alleen bij trauma.
Wat vonden anderen?
Op Instagram vroegen we de volgers van Psychologie Magazine naar hun ervaringen met EMDR:
- ‘Ik heb een hele goede ervaring met EMDR, het heeft me geholpen om van mijn trauma af te komen.’
- ‘Ik vond EMDR heel goed en fijn, maar wel intens. Ik moest me heel goed concentreren om genoeg afgeleid te zijn.’
- ‘Voor mij werkte het tijdelijk, maar de klachten zijn wel teruggekomen na een tijd.’
- ‘Ik werd duizelig van de snelle beweging en raakte daardoor in paniek. Voor mij was het dus geen succes.’
- ‘Het heeft mij erg geholpen, want mijn angst is compleet verdwenen.’
- ‘Ik vond het een hele vreemde ervaring, maar wel effectief.’
Lees ook: Van trauma tot liefdesverdriet: waartegen EMDR allemaal helpt
