We zijn collectief moe: ‘Er zit minder ‘lucht’ in onze dagen’, zegt vermoeidheidsexpert Annemarieke Fleming
We zijn collectief moe, zegt psycholoog en vermoeidheidsexpert Annemarieke Fleming. Geen wonder met die propvolle werkweken, hoge productienomen en ons schermgedrag. Ben je altijd moe en voel je onrustig? Dat kan een signaal zijn dat je zenuwstelsel te lang in de actiemodus staat.
Al moe bij het opstaan, of de eerste confrontatie met je werk. Herken je dit? Bijna een kwart van de werkenden heeft hier meerdere keren per maand last van, blijkt uit de Nationale Enquete Arbeidsomstandigheden van het CBS en TNO uit 2024. En: het aantal mensen dat om stressgerelateerde redenen – overspannenheid, burn-outachtige klachten – zelfs een periode helemaal uitvalt, nam de afgelopen vijf jaar met 36 procent toe.
Waarom zijn we moe?
Volgens Annemarieke Fleming, GZ-psycholoog en vermoeidheidsexpert, ligt dit voor een belangrijk deel aan onze werkcultuur. ‘De productienormen zijn hoog, er wordt veel van ons gevraagd. Nederland staat in de top tien van meest productieve landen ter wereld en wij hebben minder vakantie-uren dan alle andere Europese landen. Daardoor zit er minder ‘lucht’ in onze dagen.’
Fleming ziet nóg een oorzaak voor die collectieve vermoeidheid: ‘Het verwerken van prikkels – vooral de visuele van de beeldschermen overal om ons heen – kost ons brein veel energie. Na een lange dag werken kijken we ’s avonds vaak een film of scrollen we door social media – wat nog meer prikkels oplevert. En dan heb ik het nog niet over de mensen die ook ’s nachts hun mobieltje checken als er een piepje te horen valt. Ze slapen vaak korter en gefragmenteerd.’
‘Veel mensen hebben onvoldoende afwisseling tussen actie en rust’
En zo worden we steeds vermoeider. Fleming: ‘Als ons zenuwstelsel in de actiemodus staat, is onze hartslag hoog en gaat veel energie naar de spieren en het brein. Dat is nodig om te kunnen presteren en prikkels te verwerken.
In de rust- en herstelmodus kan ons zenuwstelsel weer bijkomen. Maar de afwisseling van actie en rust is er bij veel mensen niet voldoende. Ons lichaam is niet gebouwd op deze manier van leven en trekt aan de bel door moe te worden.’
Voel jij je vaak moe, rusteloos of gejaagd? Download de gratis ontspanningsoefening. Een mooie, eerste stap naar meer ruimte voor rust en herstel.
Amygdala-controlled
Als je altijd maar in de actiemodus staat, gaat je prefrontale cortex minder goed functioneren. Deze is belangrijk bij plannen, vooruitdenken en het nemen van verstandige beslissingen.
Op het moment dat het minder goed werkt, kun je ook niet meer goed evalueren, dus bijvoorbeeld denken: is het nou handig om ook deze klus nog te doen vandaag? Daarnaast wordt je emotionele centrum juist extra aangezwengeld. Amygdala-controlled wordt dat genoemd: je doet ‘wat je voor de kop komt’.
Signalen van een overbelast zenuwstelsel
Als je vaak moe bent, kan dat komen doordat je zenuwstelsel uren achter elkaar aanstaat. Het raakt dan overbelast. Je herkent dit aan bepaalde signalen, zoals:
- Opgejaagd gevoel
- Prikkelbaarheid
- Gespannen spieren
- Moeite om in te slapen of door te slapen
- Onrustig gevoel als je even niets hoeft
- Blijven scrollen op je telefoon, ook al wil je pauze of slapen
- Voortdurend aan het regelen en plannen
- Verminderde eetlust
- Minder zin in seks
Herken je veel signalen? Dan is de kans groot dat je brein gewend is geraakt aan een voortdurende stroom prikkels. Het gaat maar door met het verwerken ervan. Pas daarmee op, want je systeem kan uiteindelijk op tilt slaan.
Sta jij ook veel te vaak ‘aan’? Met de online training Minder moe, meer energie breng je daar verandering in. Je krijgt inzicht in je persoonlijke vermoeidheidstriggers, ontspant met ademhalingsoefeningen en vindt terug waar je wél energie van krijgt. Met een aantal effectieve ingrepen laad je je leeglopende batterij weer op én houd je ’m voortaan op peil.
