Ben je overprikkeld? Dit zijn de signalen van een overbelast zenuwstelsel (en zo bouw je meer rust in)
Ons brein staat voortdurend aan: door werkdruk, volle agenda’s en een eindeloze stroom aan prikkels. Dat kost energie. Met de volgende opdrachten onderzoek je of er bij jou sprake is van overprikkeling, en hoe je daarmee omgaat.
We zijn collectief moe, zegt psycholoog en vermoeidheidsexpert Annemarieke Fleming. Deels komt dat door onze drukke werkcultuur en de hoge productienormen, deels omdat we ons de hele dag door blootstellen aan allerlei (digitale) prikkels. ‘Het verwerken van de prikkels die gedurende de dag op ons afkomen, kost ons brein veel energie’, vertelt Fleming.
Maar vaak geven we ons brein en lichaam niet voldoende tijd om weer tot rust te komen. Terwijl ons zenuwstelsel pas in de rust- en herstelmodus weer kan bijkomen. Het resultaat? We worden steeds vermoeider. Hoe kom je vaker in die rust- en herstelmodus en leer je omgaan met overprikkeling? Fleming ontwikkelde daarvoor de methode ‘Opbouw van reserves’. Met de volgende opdrachten maak je hier een begin mee.
Welke signalen horen bij overprikkeling?
Als je vaak moe bent, kan dat komen doordat je zenuwstelsel uren achter elkaar aanstaat. Het raakt dan overbelast. Je herkent dit aan bepaalde signalen. Welke zijn dat bij jou?
- Ik voel me gejaagd
- Ik ben prikkelbaar
- Ik heb gespannen spieren
- Ik heb moeite om in te slapen of door te slapen
- Ik voel onrust als ik even niets hoef te doen
- Ik blijf maar rondscrollen op apps, ook al wil ik eigenlijk pauze of slapen
- Ik ben voortdurend aan het regelen en plannen
- Ik heb minder eetlust
- Ik heb minder zin in seks
Herken je meerdere signalen? Dan is de kans groot dat je brein gewend is geraakt aan een voortdurende stroom prikkels. Het gaat maar door met het verwerken ervan. Pas daarmee op, want je systeem kan uiteindelijk op tilt slaan.
Herken je geen signalen? Dan lukt het jou al goed om de actiemodus af te wisselen met de rust- en herstelmodus. Je pakt waarschijnlijk niet elk vrij moment je telefoon en weet hoe je je pauzes kunt benutten om de nodige rust te krijgen.
Wat zijn de oorzaken van overprikkeling?
Welke van de oorzaken van vermoeidheid die Annemarieke Fleming noemde, kunnen op jou van toepassing zijn?
- Hoge werkdruk, er wordt veel van je gevraagd
- Langere tijd werken met beeldscherm
- In je vrije tijd en/of pauzes veel tijd doorbrengen op beeldschermen
Ga voor jezelf na (en schrijf voor jezelf op): spelen er bij jou nog andere factoren, zoals een (chronische) ziekte of stress in je privéleven? En hoe zou je iets aan deze oorzaken kunnen doen?
Omgaan met overprikkeling
Oorzaken aanpakken is natuurlijk belangrijk. Is dat voor jou lastig of wil je meer doen om energieker te worden, dan kan de methode ‘Opbouw van reserves’ van Annemarieke Fleming helpen. Ook als je vermoeidheid een duidelijke oorzaak heeft, zoals een ziekte.
De methode houdt in dat je jezelf gedurende de dag regelmatig in de rust- en herstelmodus brengt door 15 tot 20 minuten te gaan liggen en niks te doen. Dat je gaat liggen is belangrijk, omdat je hoofd 4 tot 6 kilogram weegt en je nekspieren alleen rust krijgen als je het laat rusten.
Lees ook: Annemarieke Fleming: ‘Er hangt veel schaamte rond het nemen van rust’
Wanneer en waar kun jij rusten?
Rustpauzes nemen lijkt misschien lastig als je aan het werk bent. Maar het is meestal niet onmogelijk. En je hebt de wet aan je kant, want als je langer dan 5,5 uur werkt, heb je recht op minimaal 30 minuten pauze – die je mag splitsen in twee keer een kwartier.
Ga voor jezelf na: op welke momenten van je werkdag kun jij een rustpauze nemen?
Op veel werkplekken is wel een kamertje of ruimte te vinden waar je je kunt afzonderen om op een matje of behandelbank te gaan liggen. Overleg eventueel met je leidinggevende – die heeft er immers ook belang bij dat jij fit blijft.
Ga voor jezelf na: waar zou je kunnen gaan liggen?
Weersta de neiging om je telefoon te pakken en te gaan scrollen. Dan blijf je namelijk visuele prikkels verwerken en bovendien gebruik je je arm- en nekspieren. Zo komt je systeem niet tot rust.
Wil je leren omgaan met overprikkeling? Met de online training Minder moe, meer energie breng je daar verandering in. Je krijgt inzicht in je persoonlijke vermoeidheidstriggers, ontspant met ademhalingsoefeningen en vindt terug waar je wél energie van krijgt.
