Als je behoefte hebt aan routine én spanning: dit is AuDHD en zo ziet het eruit in het dagelijks leven
Je hebt óf ADHD óf autisme, dat was lang het denkbeeld in de psychiatrie. Maar inmiddels weten we dat er veel neurodivergente mensen zijn die zich herkennen in de (tegenstrijdige) kenmerken van beide diagnoses. AuDHD, in de volksmond. Hoe ziet dat er in het dagelijks leven uit?
Autisme en ADHD golden jarenlang als twee aparte ‘hokjes’: of je had ADHD of je had autisme. Natuurlijk was het mogelijk dat je kenmerken vertoonde van beide labels, maar dan was er vaak één label leidend dat werd gezien als ‘hoofddiagnose’. Maar toen in 2013 de DSM (het internationale handboek voor de diagnose van psychische aandoeningen, oftewel: de bijbel voor psychiatrie) vernieuwde, werd het mogelijk om ADHD en autisme ook naast elkaar als diagnose te stellen. Het was niet meer ‘of’, maar ‘en’.
Dat veranderde een hoop, vertelt onderzoeker en psychiater Jessica Eccles, gespecialiseerd in ADHD en autisme, in 2024 aan The Guardian. Ineens werd duidelijk hoe vaak ADHD en autisme samen voorkomen en wat de invloed van dat samenspel is op iemands gedrag. Zo blijkt uit een studie van Duke University dat de helft van de mensen met autisme ook kenmerken van ADHD vertoont, en dat twee derde van de mensen met ADHD ook tekenen van autisme laat zien. Een overzichtsartikel van verschillende Nederlandse universiteiten toont vergelijkbare resultaten.
Wat houdt AuDHD in?
Intussen is de combinatie van autisme en ADHD zo ingeburgerd dat er een online eigen naam voor is ontstaan: AuDHD. Dat is (nog) geen officiële diagnose, maar de voortdurende innerlijke strijd die ermee gepaard gaat roept bij veel mensen dus wel herkenning op. Mensen met autisme en ADHD hebben contrasterende behoeften.
En dat kan botsen, weet Francien (49) die op haar veertigste de diagnose ADHD kreeg en drie jaar later te horen kreeg dat ze ook autisme heeft. ‘Mijn ADHD wil snelheid en afwisseling, heeft veel ideeën en zet 25 tabbladen open. Mijn autisme wil de 25 tabbladen grondig onderzoeken, de ideeën tot in de diepte voorbereiden en uitwerken, legt allerlei verbanden, en wil de snelheid temperen voor verwerking’, vertelde ze eerder aan Psychologie Magazine.
Wat zijn de kenmerken van AuDHD?
AuDHD kenmerkt zich door een intern touwtrekken. Zo verlangen mensen met autisme en ADHD sterk naar zowel rust als prikkels: ze willen stilte én orde, chaos én lawaai, routine én afwisseling, waardoor mensen zich regelmatig gevangen voelen tussen twee uitersten.
De twee diagnoses kunnen het mensen lastig maken om een goede omgang met zichzelf te vinden, legt psychiater en AuDHD-expert Khurram Sadiq uit in een TED-talk. En dat kan best een uitdaging zijn. Enerzijds is je brein op zoek naar nieuwigheid en spontaniteit, anderzijds gedijt het op voorspelbaarheid en structuur. Dat betekent bijvoorbeeld dat je jezelf kunt verliezen in een nieuwe hobby, om van de ene op de andere dag je interesse te verliezen en er maanden niet meer naar om te kijken. Of dat je hunkert naar avontuur en allerlei plannen maakt, maar je op het moment suprème overprikkeld bent en jezelf liever terugtrekt.
Het is alsof er van twee kanten aan je wordt getrokken. ‘Soms wint de autistische kant van het brein en soms wint de ADHD’, aldus Sadiq.
Lees ook: Is het ADHD, autisme of hoogsensitiviteit? Dit zijn de verschillen volgens experts
Daar tegenover staat dat de eigenschappen die bij deze twee diagnoses horen elkaar ook op een goede manier kunnen versterken, vertelt de psychiater – die overigens zelf ook AuDHD heeft. Het autistische deel van het brein houdt je gefocust en bedachtzaam, terwijl de ADHD voorkomt dat je je teveel afsluit op je eigen eiland. Samen zorgen ze er bijvoorbeeld voor dat je een nieuw project opstart omdat de ADHD hunkert naar spanning, en je het ook daadwerkelijk van de grond krijgt omdat je autistische kant er helemaal voor gaat.
Wie de dynamiek tussen de contrasterende eigenschappen herkent, begrijpt zichzelf beter en kan leren hoe hij zichzelf daarmee vooruit kan helpen. ‘AuDHD komt met speciale eigenschappen die je ook best mag koesteren’, zegt Sadiq. ‘Mijn autisme is mijn volharding en doorzettingsvermogen. Mijn ADHD is mijn brandstof en creativiteit.’
