Waarom vrouwen vaker uitvallen door stress: de onzichtbare mental load
Uit onderzoek van ArboNed en HumanCapitalCare blijkt dat in 2025 het verzuim door stressklachten bij vrouwen twee keer zo hoog was als bij mannen. Hoe komt dat? En in hoeverre speelt het privéleven mee?
Het stressgerelateerde verzuim nam in de afgelopen vijf jaar met 43 procent toe, blijkt uit onderzoek van ArboNed en HumanCapitalCare. Vooral vrouwen tussen de 25 en 45 jaar melden zich vaker ziek en zijn langer afwezig dan mannen. In deze levensfase komen werk, zorgtaken en persoonlijke ontwikkeling vaak samen, terwijl daar op het werk en in het privéleven nog onvoldoende rekening mee wordt gehouden.
Werkgevers gaan uit van één norm
Volgens het onderzoeksrapport van de genoemde arbodiensten richten werkgevers het werk vaak in vanuit één norm. Ze gaan ervan uit dat iedereen dezelfde werkdruk aankan. Maar iedereen heeft een andere belastbaarheid, een andere gezondheid en zit in een andere levensfase.
‘Juist bij vrouwen spelen in bepaalde levensfasen meerdere factoren tegelijk een rol bij het veroorzaken van stressklachten. Dit vergroot het risico op uitval. Vaak wordt deze problematiek niet alleen door werk veroorzaakt, maar ontstaat het juist in de wisselwerking met het privéleven’, aldus Iris Homeijer, bedrijfsarts en directeur medische zaken bij HumanCapitalCare.
De onzichtbare maar overweldigende mentale belasting
Stress in het privéleven wordt niet alleen veroorzaakt door de daadwerkelijke zorgtaken, maar ook door al het denkwerk daaromheen. Denk aan het op tijd bedenken en regelen van een cadeautje voor het vriendje van je zoon, die morgen zijn kinderfeestje viert. Of het voortdurend vooruitdenken over wat jullie op welke dag eten, rekening houdend met ieders agenda en voorkeuren.
Leah Ruppanner, hoogleraar sociologie aan de universiteit van Melbourne en auteur van het boek Drained dat in april verschijnt, deed onderzoek naar deze zogeheten mental load. In het onderzoek dat Ruppanner hield onder 3000 Amerikaanse ouders, werd gekeken wie verantwoordelijk is voor verschillende vormen van mentale huishoudtaken. Ouders gaven niet alleen aan wie wat doet, maar ook hoe zij de verdeling zelf ervaren. Daaruit blijkt een duidelijke scheve verdeling: moeders nemen het grootste deel van de cognitieve last op zich, 71 procent, tegenover 45 procent bij vaders.
‘Ondanks dat mannen inmiddels meer in het huishouden doen, zien we dat vrouwen daarbovenop meer het denkwerk rond die zorgtaken dragen’, zegt Ruppanner in een interview met BBC. De mental load omvat al het denkwerk dat nodig is om het dagelijks leven draaiende te houden; van kinderopvang regelen tot maaltijden plannen en sociale afspraken onthouden.
In de meer dan honderd interviews die Ruppanner afnam voor haar boek omschrijven vrouwen de mental load als onzichtbaar, grenzeloos en eindeloos. Het put hen volledig uit. Ruppanner: ‘Het is alsof er nog een emotionele lading over je denkproces heenkomt waarbij je voortdurend voor iedereen in het huishouden wil zorgen. Dat maakt het zo uitputtend. Velen blijven maar piekeren zonder dat er een einde aan komt. De was gaat niet mee tijdens een wandeling, maar die mentale last draag je wel altijd bij je.’
8 vormen van mental load
Volgens Ruppanner zijn er acht typen mentale belasting.
- Plannen van het huishouden: Het plannen en organiseren van alles wat nodig is om het huishouden soepel te laten verlopen.
- Mentale support: Inspelen op gevoelens van anderen en actief checken hoe het met hen gaat.
- Relatie-onderhoud: Het onderhouden van sociale banden met kinderen, partner, vrienden en familie.
- ‘Magische’ momenten creëren: Het creëren van bijzondere momenten en tradities. Wie zorgt ervoor dat feestdagen ‘magisch’ aanvoelen?
- Ambities ondersteunen: Het ondersteunen van anderen in het najagen van hun ambities en passies, bijvoorbeeld door kinderen in te schrijven voor hobby’s of ruimte te creëren voor de carrière van een partner.
- Zelfzorg: Zorgen voor je eigen fysieke en mentale gezondheid en nadenken over hoe je jezelf presenteert naar de buitenwereld.
- Veiligheid bewaken: Nadenken over de veiligheid van jezelf en je naasten. Het grotere plaatje:
- Nadenken over het grotere geheel: leef je volgens je waarden en hoe wil je je leven inrichten?
Vrouwen hebben er een handje van om zich overal verantwoordelijk voor of schuldig over te voelen, benadrukt Rupanner. ‘Stop daarmee!’, zegt zij in het interview met BBC.
Hoe verlaag je de mentale belasting?
Het verminderen van de mental load begint volgens Ruppanner bij bewustwording. Je bent niet verantwoordelijk voor andermans gevoelens of voor het zijn van een perfect gezin. Veel vrouwen leren van jongs af aan om zorgzaam te zijn en zich op te offeren voor hun omgeving, vaak ten koste van zichzelf. Wees kritisch waar je je aandacht en energie aan geeft, adviseert de hoogleraar. ‘Je kunt voor jezelf kiezen of je ergens meer (mentale) energie aan wilt besteden, maar vraag jezelf eerst af of dat het wel waard is.’
Zodra we helder hebben waar we ons zorgen over maken, kunnen we er anders op reageren, aldus Ruppanner. ‘Soms betekent dat hulp zoeken, soms is dat tijd voor jezelf maken. En soms allebei.’
Lees ook: Stress bij vrouwen: waarom ze anders reageren dan mannen
