Hoe help ik mijn verdrietige en rouwende vriend?
De vraag
Mijn vriend was 11 toen zijn vader overleed en hij is voornamelijk door zijn oma opgevoed. Zij raakt op leeftijd en mijn vriend zegt dat het voor hem uitzichtloos wordt als ze overlijdt. Dat hij dan een emotioneel wrak wordt. Misschien kan zijn oma dingen tegen hem zeggen die hem kunnen helpen als het zo ver is. Maar hij durft dit gesprek niet aan te gaan, omdat hij dan ‘toegeeft’ dat ze een keer komt te overlijden. Wat kan ik doen?
Het advies
Psycholoog met expertise in rouw Vicky Van de Velde: ‘Je vriend verloor op jonge leeftijd zijn vader, waarna zijn oma zijn belangrijkste houvast werd. Dat maakt de angst om haar te verliezen extra intens. Wat hij nu ervaart, is rouw die al begint vóór het verlies er is, een vorm van verdriet die vaak voorkomt.
Dat jij dit ernstig neemt, toont hoe zorgzaam en betrokken je bent, en hoe veilig hij zich bij jou voelt om zijn kwetsbaarheid te delen. Dat betekent niet automatisch dat hij in een depressie zal belanden, maar het vraagt wel om nabijheid, aandacht en goede zorg.
Je helpt hem door er te zijn: te luisteren, vragen te stellen en woorden te geven aan wat hij voelt. Vraag wat hij nodig heeft en hoe jij hem het best kunt steunen. Het gesprek mag ook gaan over wat zijn oma voor hem betekent en wat van haar in hem voortleeft. Stel eventueel voor om samen nu al hulp te zoeken.
En onthoud: jij hoeft zijn therapeut niet te zijn. Ook jij mag steun zoeken als het je te zwaar wordt.’
Klinisch psycholoog bij PsyQ Haaglanden Edith Mei-Ling Tjoa: ‘Bij jouw verhaal komen veel vragen op. Hoe ingrijpend was het overlijden van zijn vader? Was het plotseling, en hoe is dat toen opgevangen? Welke rol speelde zijn moeder? Het zou goed kunnen dat dit verlies heel diep zit, en dat professionele hulp helpend kan zijn.
Als ik kijk naar wat je beschrijft: je vriend functioneert nog goed, maar maakt zich zorgen over de toekomst. Jij wordt daar bang van en wil zijn zorgen graag wegnemen. Het is daarom waardevol om stil te staan bij wat dit bij jóú raakt. Waar ben jij bang voor? Wat roept zijn uitspraak bij jou op?
Je kunt met hem bespreken dat zijn woorden je angstig maken en dat je het fijn zou vinden als hij hier iets mee doet. Tegelijk mag je accepteren dat de keuzes die hij hierin maakt buiten jouw controle liggen. Als zijn hardop uitgesproken gedachten jou bang maken kan ‘emotie-surfen’ helpen: emoties kunnen hoog oplopen als golven, maar door rustig te ademen, een hand te leggen op de plek waar je het voelt en er met mildheid bij te blijven, neemt de heftigheid weer af.
Tot slot: het verlies van een belangrijke hechtingsfiguur kan pijnlijk en intens zijn. De gevoelens die daarbij horen zijn normaal. Verlies is een onvermijdelijk deel van het leven en, hoe zwaar ook, uiteindelijk te (ver)dragen.’
Lees ook: Dood gaan we toch, maar hoe praat je er eigenlijk over?
