Nieuw onderzoek toont aan waarom hyperfocus zo belangrijk is voor mensen met autisme
Wie autistisch is of ADHD heeft kent het gevoel waarschijnlijk goed: je bent volledig opgeslokt door een taak, de tijd lijkt stil te staan (of juist voorbij te vliegen, het is maar hoe je het bekijkt) en de buitenwereld valt weg. Dat is ‘flow’, en nieuw (kleinschalig) onderzoek suggereert dat die toestand voor autistische mensen (en bij andere vormen van neurodivergentie) meer is dan simpelweg een manier om geconcentreerd te werken en veel te doen.
Voor het onderzoek interviewden Amerikaanse onderzoekers tien autistische volwassenen over het specifieke gevoel van flow, ook wel hyperfocus genoemd. Zelf omschrijven ze die focus als een ’tunnelvisie’ of ‘bubbel’. Hoe voelt het om erin te raken, erin te zitten en er weer uit te komen?
Wat betekent hyperfocus voor mensen met autisme?
Mensen met autisme zijn mogelijk beter in staat om in de flow te komen dan mensen met een neurotypisch brein, schrijven de onderzoekers. En die diepe focus kan ook extra intens zijn, onder meer door het vermogen van mensen met autisme om afleidingen weg te filteren.
Naasten kunnen zich nog weleens irriteren aan zo’n hyperfocus. Zij zien vooral dat de ander in zijn eigen wereld zit en geen oog meer heeft voor alles wat er om hem heen gebeurt. Maar wat zij misschien niet weten is hoe belangrijk flow is voor mensen met autisme.
Stressverlagend en kalmerend
Uit het onderzoek blijkt dat flow een positief effect heeft op het humeur van mensen met autisme en essentieel is voor hun welzijn. De deelnemers aan het onderzoek omschrijven de beleving als een manier om stress en angst te verlichten, te ontspannen, emoties beter te reguleren en een gevoel van controle te ervaren. Zoals een van hen het verwoordt: ‘In lawaaierige en drukke omgevingen ervaar ik een lichte vorm van stress. Als ik in een flow zit, voel ik het tegenovergestelde.’
Ook als iemand alweer uit de flow is, houden de positieve en kalme gevoelens aan. Zelfs als de omgeving alsnog lawaaierig is. ‘Het voelt alsof ik oordoppen in heb en oogkleppen draag. Alles is een stuk minder overweldigend als ik in een flow heb gezeten’, aldus een deelnemer.
Hyperfocus is ook een kwetsbaarheid
Maar de deelnemers benadrukken ook hoe lastig het voor hen is als ze bruut worden onderbroken terwijl ze in een hyperfocus zitten. ‘Frustrerend’ noemt een van de deelnemers het als haar dochter haar stoort terwijl ze volledig opgaat in haar werk. ‘Kom gerust binnen en zeg gedag, maar ga niet zomaar bij me zitten en verwacht niet dat ik mijn hoofd in tweeën kan splitsen.’
Wie wordt onderbroken in zijn hyperfocus, kan daar juist gestrest of overweldigd van raken. Dat maakt het misschien een goed idee om af te wegen of je iemand die helemaal in zijn werk opgaat wel wil onderbreken. Voor veel mensen met autisme is hyperfocus immers van onschatbare waarde om goed te functioneren, stress te verminderen, zich goed te voelen en grip te hebben op zowel hun emoties als het werk.
Lees ook: Hyperfocus: de magie van totale concentratie (en hoe je het bereikt)
