Kunstenaar Una Jongenelis maakte een animatiefilm over een paniekaanval: ‘Je kunt je er heel eenzaam door voelen’
Tijdens het maken van haar paniekfilm is beeldend kunstenaar Una Jongenelis (28) vrij vaak paniekerig geweest. Zoals die keer dat ze het geluid ging opnemen van de hyperventilerende hoofdpersoon, en een paar minuten achter elkaar heel snel moest ademen. Bovendien vond ze het de laatste weken ‘superspannend’ dat de film bijna verschijnt, vertelt ze. Thunderhead gaat dit weekend in première op het International Film Festival Rotterdam.
Waarom wilde je een film over paniek maken?
‘Sinds mijn pubertijd heb ik al last van paniekaanvallen, die kort zijn, maar ook extreem. Ik vind het een soort trip. Je ademt sneller, je hartslag gaat omhoog, zintuigelijke ervaringen worden intenser en je gedachten slaan op hol. De fysieke verschijnselen kun je nog een beetje aan iemand zien, maar de Formule 1-racetempogedachten zijn moeilijk uit te leggen. Als ik het er met vrienden en familie over had, bleek dat ze het niet goed begrepen. En mijn moeder wist vroeger ook niet goed wat ze moest doen als ik een paniekaanval had. Dat kan heel eenzaam voelen. Met deze film wil ik overbrengen hoe heftig het is.’
In de film belanden we in het hoofd van de hoofdpersoon, waarin een soort wolkmonster rondstampt. Waarom koos je voor dat beeld?
‘Het contrast tussen wat er zich ín iemand afspeelt die een paniekaanval heeft en de wereld daarbuiten is heel groot. Daarom heb ik bewust twee botsende stijlen gebruikt. Er is een echte wereld die ik 2D met de hand heb getekend, en een binnenwereld die 3D geanimeerd is. Die binnenwereld is een vrije interpretatie van hoe ik een paniekaanval ervaar. Het is er donker en slijmerig, er zijn allerlei wezens, en er is een bos van wijzende vingers die staan voor alle beschuldigende gedachten die je kunt hebben over jezelf: Je bent ziek, en je doet het niet goed. Je bent alleen, en niemand gaat je helpen.
Ik heb de donderwolk, genaamd Thunderhead, gekozen als metafoor voor paniek. Het is enorm dreigend, lijkt alles kapot te maken, en tegelijkertijd is het lucht. Het is niks. Je kunt het inademen, het kan je ziek maken, maar je kunt het niet tegenhouden.’
Artikel gaat verder onder de foto
Toch wordt Thunderhead uiteindelijk verslagen
‘Tijdens mijn studies psychologie en orthopedagogiek heb ik veel geleerd over angst. Oorspronkelijk wilde ik de adrenaline die vrijkomt bij angst de held in de film laten spelen. Maar toen ik het verhaal met een UvA-docent besprak, ontdekte ik dat adrenaline juist de boosdoener is in paniekaanvallen. Het stuurt je naar een pad dat je kent: een negatieve gedachtenspiraal.
Zelfregulatie is de oplossing – daarom is dat nu de redder van de hoofdpersoon. Je kunt jezelf helpen door contact te maken met je lichaam en het terug te brengen in de werkelijkheid. Bijvoorbeeld door vijf rode dingen in je omgeving te benoemen, naar binnen of juist naar buiten te gaan, met iemand te praten, ademhalingsoefeningen te doen, of op je borst te kloppen. Het is mogelijk om de angstspiraal zelf te doorbreken, heb ik ervaren. Dat is dan ook de boodschap van de film.’
Lees ook: Auteur Herman Koch over paniekaanvallen: ‘Oké, dan val ik maar dood neer, dacht ik’
Thunderhead gaat dit weekend in première op het International Film Festival Rotterdam.
Una Jongenelis (1997) is beeldend kunstenaar, filmmaker en muzikant. Ze studeerde psychologie en orthopedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam. Jongenelis werd bekend met haar comic Kijk niet zo boos, het was maar een grapje, over straatintimidatie. Tegenwoordig richt ze zich op het onderwerp mentale gezondheid. Thunderhead, over een meisje dat in een paniekaanval belandt, is haar eerste animatiefilm; films over sociale angst en intergenerationeel trauma zijn in de maak.
