Waarom je reikhalzend uitkijkt naar het weekend (en hoe je je werkweek net zo fijn maakt, volgens onderzoekers)
Kijk je op maandag alweer uit naar vrijdagavond? Je bent vast en zeker niet de enige voor wie het weekend anders aanvoelt dan de werkweek. Vrijer misschien wel, of interessanter. Zo kun je ook op doordeweekse dagen genieten van het ‘weekendeffect’, aldus de wetenschap.
Net zoals ons lichaam behoefte heeft aan voedsel en water, heeft ook onze geest behoeften die we moeten voeden. We hebben drie psychologische basisbehoeften, zeggen psychologen Richard Ryan en Edward Deci (1942 – 2026) van de University of Rochester:
- Autonomie: We willen graag zelf bepalen wat we doen.
- Verbondenheid: We willen ons geliefd voelen en contact hebben met andere mensen.
- Bekwaamheid: We willen dingen doen waar we goed in zijn en die met succes afronden.
Voed je deze drie psychologische basisbehoeften dan stijgt je energiepeil, blijkt uit onderzoek naar de self-determination theory (SDT) van Ryan en Deci. Gebeurt dat niet, dan raak je uitgeput.
Wat is het weekendeffect?
Dat verklaart volgens de onderzoekers het ‘weekendeffect‘, zoals ze dat noemen. Soms zijn we doordeweeks niet vooruit te branden en voelen we ons in het weekend ineens wel energiek. Dit fijne effect begint op vrijdagavond en duurt tot zondagmiddag en geldt voor iedereen, ongeacht hoeveel je verdient en wat voor werk je doet.
Wat maakt het weekend zo magisch? We zijn dan beter in staat om twee van onze basisbehoeften te vervullen, ontdekten Deci en Ryan: autonomie en verbondenheid. Niet onze leidinggevende bepaalt onze agenda, we beslissen zelf wat we doen met onze tijd. En we kunnen kiezen met wie we die tijd doorbrengen.
Waarschijnlijk is dat niet met collega’s, maar met vrienden en familie met wie we ons meer verbonden voelen. Deci en Ryan: ‘Dat verklaart deels waarom mensen weekends en vakanties nodig hebben om op te laden.’
De les die we hieruit kunnen trekken?
Zorg dat je ook doordeweeks dingen doet die voorzien in je psychologische basisbehoeften. Bedenk per behoefte hoe je deze beter kunt voeden, zowel in uw privéleven als op je werk. Spreek af met vrienden als je je uitgeblust voelt of probeer op je werk te regelen dat je meer je eigen tijd kunt indelen en dingen doen waar je goed in bent.
Wil je weten hoe het staat met jouw psychologische basisbehoeften? Test hoe goed je basisbehoeften worden vervuld (de test is ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Kennon Sheldon en wetenschapper en Jonathan Hilpert).
