Draagt een Barbie met autisme bij aan meer inclusiviteit? ‘Je kunt niet één Barbie ontwikkelen die aan alle wensen voldoet’
Iedereen moet zich kunnen herkennen in Barbie, vinden de makers van de pop. Daarom zag deze maand Autistic Barbie het levenslicht. De reacties zijn, zoals vaak, verdeeld. Draagt Barbie op deze manier haar steentje bij aan meer herkenning en begrip voor elkaar?
Ze kijkt je niet recht in de ogen aan, omdat sommige mensen met autisme oogcontact liever vermijden. Ze heeft een koptelefoon op tegen overprikkeling en een fidget spinner als sensorische uitlaatklep. Ze draagt wijdvallende kleding en platte zolen, zodat ze vrij kan bewegen en geen last heeft van kleding op haar huid.
Er is zorgvuldig nagedacht over de Barbie met autisme die Mattel, het moederbedrijf van Barbie, deze maand lanceerde. Achttien maanden deden ze erover om samen met het Amerikaanse Autistic Self Advocacy Network (ASAN), een organisatie voor de rechten van mensen met autisme, tot een totaalplaatje te komen. Door poppen met alle huidskleuren, haartypes, lichaamsvormen en manieren van zijn te maken, probeert Barbie bij te dragen aan een gevoel van inclusiviteit. Maar niet iedereen is even enthousiast over de pop. Want: niet iedereen met autisme draagt een koptelefoon of vermijdt oogcontact met anderen.
Autisme betekent voor iedereen iets anders
Dat er zoveel commentaar op de Barbie is, vindt klinisch psycholoog en autisme-expert dr. Els Blijd-Hoogewys niet meer dan logisch. ‘Er zijn mensen die zich in de Barbie herkennen, gezien voelen en de intentie waarderen. Ik zie veel foto’s voorbij komen van meisjes die er heel blij mee zijn.’ Maar er zijn ook mensen die hun ongenoegen uiten. ‘Die noemen bijvoorbeeld dat autisme niet aan de buitenkant te zien is, maar juist vanbinnen leeft. Of dat de paar kenmerken die de Barbie laat zien een stereotyperend beeld overbrengen’, zegt ze. ‘Beide standpunten zijn legitiem.’
‘Het is wél het eerste speelgoed dat autisme representeert’
Barbie schetst een beeld van autisme, maar niet het beeld. Geen brein werkt hetzelfde en autisme uit zich bij iedereen anders. ‘Dat maakt het bij voorbaat lastig om een Barbie te ontwikkelen die aan alle wensen voldoet’, zegt Blijd-Hoogewys.
Hoe genuanceerd je het ook probeert te doen, we denken nu eenmaal snel in stereotypen. Dat is menselijk gedrag. Dingen in hokjes plaatsen helpt ons om de wereld om ons heen sneller te begrijpen. Natuurlijk is autisme veel meer dan een koptelefoon en een fidget spinner, benadrukt de klinisch psycholoog, maar het zou zonde zijn als dat ons ervan weerhoudt om aandacht te besteden aan andere manieren van zijn. ‘Het is wél de eerste pop – of sterker nog, het eerste speelgoed – dat autisme representeert. En dat is geen verkeerde beweging, het is een begin.’
Zelfs Barbie moet aan onze hoge verwachtingen voldoen
Wat Blijd-Hoogewys ook opvalt aan de discussie, is dat de Barbie volledig wordt ontleed en langs een meetlat wordt gelegd. ‘Zelfs een pop moet blijkbaar aan al onze hoge standaarden voldoen.’ Haalt ze die niet, dan krijgt ze kritiek of is ze ‘niet goed genoeg’. En laten vrouwen met autisme ook tegen dergelijke maatstaven aanlopen.
‘Meisjes leren al jong om hun symptomen te maskeren, sociaal te zijn en aan andermans verwachtingen te voldoen’, zegt Blijd-Hoogewys. Juist dat sociaal camoufleren zorgt ervoor dat symptomen vaak onopgemerkt blijven en veel vrouwen niet als autistisch worden gezien. Terwijl een juiste diagnose vaak veel rust kan geven. Wie zich continu moet aanpassen, put zichzelf uit. Overbelasting gaat vaak samen met onopgemerkt autisme bij vrouwen.
Lees ook: ‘Zelfs mijn psycholoog zei: autisme? Maar je bent zo empathisch’
Hoe dan ook is het bijzonder dat er poppen worden gemaakt waarin men een stukje van zichzelf kan herkennen, vindt de klinisch psycholoog. Met name in Amerika, waar diversiteit en inclusiviteit – en autisme in het bijzonder – onder vuur liggen. ‘De pop brengt in ieder geval iets in beweging.’
