Angst-expert Roanne van Voorst: ‘Angst overwin je niet door te proberen nooit meer bang te zijn’ (+ stappenplan voor meer lef in je leven)

Vaak willen we wel stappen zetten, maar durven we niet. Of het nu gaat om ander werk zoeken, een relatie vinden of eindelijk een punt zetten achter een onbevredigende vriendschap: we laten ons vaak weerhouden door angst. Expert Roanne van Voorst laat zien hoe je vrijer kunt leven vanuit lef.

Als er een vrachtauto met volle snelheid op je afkomt, loop je gevaar en voel je angst. Daardoor weet je lichaam dat het alles in het werk moet stellen om je in veiligheid te brengen. Maar waarom kunnen we hetzelfde voelen als we iets spannends gaan doen, zoals daten of een sollicitatiegesprek voeren?

Antropoloog en onderzoeker Roanne van Voorst: ‘Angst is een fysieke reactie op een gevóélde dreiging. Het hoeft dus niet een échte dreiging te zijn, zoals bij die naderende vrachtauto. Bij een date of spannend gesprek is het signaal dat je lichaam oppikt hetzelfde: er dreigt gevaar. En terwijl we vroeger vooral bang waren voor die echte, vaak fysieke bedreigingen, hebben we tegenwoordig, in onze sociale samenleving, meer sociale angsten.’

Uiteindelijk hebben die sociale angsten te maken met de angst voor afwijzing: we willen niet het risico nemen dat we buiten de groep komen te staan.

Wat moedige mensen kunnen

Van sommige mensen zou je makkelijk kunnen denken dat ze geen angst kennen. Zoals een bergbeklimmer, of een comedian met een avondvullend programma. Zijn zij dan niet bang? ‘Natuurlijk wel! Er bestaan vrijwel geen mensen zonder angst. Maar deze moedigen verstaan de kunst om zich er niet door te laten leiden,’ zegt Roanne van Voorst.

‘Je angsten overwin je namelijk niet door te proberen om nooit meer bang te zijn, maar door te leren om op een andere manier op het angstige gevoel te reageren.’

Angst duurt maar kort

Een opkomend gevoel van angst duurt eigenlijk maar negentig seconden. Dus als jij iemand op date wilt vragen en je bent op van de zenuwen, dan is je lichaam anderhalve minuut in opperste staat van paraatheid.

Roanne: ‘Als je niks zou doen met dit gevoel, ebt het daarna weer weg. Maar vaak gaan we – vooraf én naderhand – nadenken over de angst.’ Je bedenkt vooraf bijvoorbeeld hoe die persoon kan reageren op jouw vraag, en wat je moet zeggen als hij “nee” zegt. Achteraf probeer je je te herinneren hoe hij keek, te bedenken wat hij van je zal denken, met wie hij erover zal praten.

‘Wie keuzes maakt op basis van angst, laat kansen liggen om nieuwe kanten van zichzelf te ontdekken en voluit te leven’

Met al dat soort gedachten voeden we de angst, waardoor die groeit en langer blijft hangen. Roanne: ‘Maar je kunt angst beheersbaar maken en het gevoel laten wegebben. Waardoor het op een gegeven moment niet meer zo spannend is als dat gevoel opkomt. Wanneer je dat eenmaal kunt, geeft dat heel veel vrijheid. Want je hoeft geen beslissingen meer te maken op basis van je angst.’

Oefeningen voor minder angst

Maak een begin met het beheersbaar maken van een angst met de volgende oefeningen:

Oefening 1. Hoe voelt angst bij jou?

Wanneer je angst leert herkennen, kun je er beter op gaan reageren. Denk daarom eens terug aan een moment waarop je bang of zelfs in paniek was. Misschien voelde je je angstig voor een sollicitatiegesprek, of toen je kind voor het eerst alleen naar school fietste.

Op dit moment was ik angstig: …

Wat gebeurt er met je als je aan dat moment denkt? Hoe reageert je lichaam? Hoe voelen je spieren? Wat gebeurt er met je hartslag en je ademhaling? Krijg je een droge mond? Ga je zweten? Voel je pijn in je maag of word je misselijk? Waar in je lichaam voel je de angst het sterkst?

Dit voel ik in mijn lichaam: …

Dit is hoe angst voelt bij jou

Hoelang duurden de angstgevoelens die je destijds had? Gingen ze al tijdens de angstige gebeurtenis weg of pas daarna? En duurde dat minuten, uren of dagen?

Het gevoel duurde: …

Vaak gaan we nadenken over de angst, waardoor het gevoel langer blijft hangen.

Heb jij vooraf en/of achteraf lang nagedacht over de angst en datgene waar je bang voor was? Begon dat een week van tevoren of pas een kwartiertje? En hoe lang ben je er achteraf mee bezig geweest?

Ik dacht er vooraf en/of achteraf zo lang over na: …

Zelfonderzoek

Kom je de komende periode in een spannend situatie terecht? Probeer dan eens nieuwsgierig te zijn naar hoe dit voor je voelt. Wat gebeurt er in je lichaam? Welke gedachten schieten door je hoofd? Merk je dat de angst na een tijdje ook weer wegzakt? Let op: je hoeft niets aan de angst te veranderen. Ervaren is genoeg.

PS Is het angstige gevoel dat je met de oefening hebt opgeroepen al verdwenen? Zo niet, doe dan vooral meteen de volgende oefening.

Oefening 2. Als ik geen angst had…

Stel, je zou de moedigste persoon op aarde zijn. Wat zou je doen wat je nu niet doet? Zou je bijvoorbeeld een bedrijf beginnen, samenwonen, weer gaan autorijden? Een relatie of vriendschap beëindigen?

Dit zou ik willen durven: …

Bedenk nu wat het je zou opleveren als je deze angst(en) niet had. Als je bijvoorbeeld zou durven autorijden, ben je niet meer afhankelijk van het openbaar vervoer en hoef je niet meer bij anderen te bedelen om te mogen meerijden. En als je die slepende vriendschap opzegt, hoef je je niet meer in allerlei bochten te wringen en smoesjes te verzinnen als de ander wil afspreken.

Dit zou het mij opleveren: …

Je uiteindelijke doel roept nu nog te veel angstgevoelens op. Ga daarom de komende tijd je ‘lefspier’ trainen. Dat doe je door kleine, spannende situaties op te zoeken. We noemen dat dappere doelen. Ze mogen een beetje spannend voelen. Bijvoorbeeld: hardop zingen op straat, een nieuwe sport uitproberen, een keer tegen iemand zeggen: ‘Nee, het gaat helemaal niet goed met mij.’ of eerlijk zeggen dat je geen zin in iets hebt, een compliment geven aan een wildvreemde, iets (kritisch) zeggen in een vergadering, fileparkeren in een grote stad, enzovoort .

Bedenk drie dingen die jij (een beetje) spannend vindt die je zou kunnen uitproberen:

Mijn dappere-doelen-lijst:

1. …
2. …
3. …

Door deze dingen te gaan doen, krijg je meer vertrouwen in jezelf. Je ontdekt je dat er meer is dan alleen jouw angstige kant, bijvoorbeeld omdat je op sommige vlakken helemaal niet zo bang bent aangelegd of omdat het je weinig moeite kost om grenzen op te zoeken. Na verloop van tijd blijkt waarschijnlijk dat je een heleboel durft en wen je aan een moedige versie van jezelf. Dan wordt de stap naar je uiteindelijke doel steeds kleiner.

Tip: Maak voor elke actie een moment vrij om het ook echt te gaan uitvoeren en zet het in je agenda. Heb je een dapper doel behaald? Mooi! Streep ‘m door op de lijst hierboven, want dat draagt bij aan je zelfvertrouwen.

Jezelf bevrijden van angst doe je door:

• niet te schrikken van de angstige gevoelens;
• je ‘lefspier’ te oefenen;
• te weten hoe je jezelf kunt kalmeren;
• je bij keuzes niet voor angst te laten leiden.

Wil je daar meer over leren? Schrijf je dan in voor de online training Van angst naar lef. In deze training leer je van angstonderzoeker Roanne van Voorst hoe je alledaagse angsten overwint en meer zelfvertrouwen ontwikkelt om te doen wat je eerder niet durfde. Zodat je de vrijheid ervaart die nodig is om je doelen te behalen.