Zo houd je mantelzorg mentaal vol, volgens de wetenschap 

​Zorgen voor iemand die je lief is, geeft voldoening. Sterker nog: het zit in onze natuur. Maar mantelzorg kan ook een flinke wissel trekken op je mentale gezondheid. Toch zetten veel mantelzorgers zichzelf op de laatste plaats, zo blijkt uit twintig jaar onderzoek. Hoe houd je mantelzorg volgens de wetenschap wél vol? Je hoeft het namelijk niet alleen te dragen.

Mantelzorgers zijn vaak geneigd hun eigen behoeften opzij te zetten voor degene voor wie ze zorgen. Dat blijkt uit een analyse van 20 jaar mantelzorgonderzoek onder ruim 80.000 mantelzorgers.

Wat daarbij meespeelt, is volgens hoofdonderzoeker Hannah Isaac dat veel mensen zichzelf niet als ‘mantelzorger’ zien. Zij denken bij mantelzorg aan iemand die een naaste dagelijks wast, aankleedt of voedt. Maar ook meegaan naar afspraken, emotionele steun bieden en praktische zaken regelen vallen onder mantelzorg.

Veel mantelzorgers zoeken geen hulp

Uit de analyse blijkt dat veel mantelzorgers wel behoefte hebben aan psychologische hulp, maar die niet inschakelen. Zo had een derde behoefte aan counseling, maar bezocht minder dan één op de zes mantelzorgers daadwerkelijk een counselor.

Schuldgevoel speelt daarbij een belangrijke rol, vertellen de onderzoekers. Veel mantelzorgers vinden de behoeften van hun naaste belangrijker of denken dat andere mantelzorgers het zwaarder hebben. Dat terwijl veel stress impact kan hebben op hoe goed je voor een ander kunt zorgen.

Hoe natuurlijk zorgen ook voelt, je hoeft het niet alleen te doen. Dat benadrukt verzekeraar CZ, die dagelijks ziet hoe vanzelfsprekend mensen de zorg voor een naaste op zich nemen. Zij ondersteunen mantelzorgers daarom bij het vinden van passende hulp om mantelzorg vol te kunnen houden.

Hoe blijft mantelzorg haalbaar?

Gelukkig kun je wel een paar dingen doen om mantelzorg beter vol te houden. Volgens de wetenschap zijn dít de belangrijkste tips.

1. Blijf dingen doen die niets met zorgen te maken hebben

Laat mantelzorg niet je hele agenda opslokken. Uit deze meta-analyse blijkt dat behavioural activation depressieve klachten en soms ook de ervaren zorglast kan verminderen bij mantelzorgers. Bij deze vorm van gedragstherapie plan je bewust activiteiten die plezier en voldoening geven. Blijf bijvoorbeeld tijd vrijmaken voor hobby’s, vrienden of sport, juist als de agenda voller raakt met zorgtaken.

2. Zoek sociale steun op

Ook contact met anderen kan helpen om mentale overbelasting te voorkomen. Een meta-analyse van 93 studies onder ruim 15.000 mantelzorgers laat zien dat het ervaren van sociale steun samenhangt met minder depressieve klachten. Opvallend genoeg telt vooral óf iemand zich gesteund voelt, niet hoeveel hulp diegene feitelijk krijgt. Kijk daarom vooral waar jij steun uit haalt: je hart luchten bij een vriend, taken overlaten aan anderen of praten met mensen in dezelfde ​​​​​​situatie.

Heb je behoefte aan een vertrouwelijk luisterend oor, maar wil je je verhaal liever kwijt aan iemand buiten je eigen omgeving? Dan kun je dag en nacht terecht bij De Luisterlijn, een initiatief dat ​ ​wordt gesteund door CZ.

3. Accepteer wat je niet kunt veranderen

De manier waarop je met een moeilijke situatie omgaat, hangt samen met de zorglast die je ervaart. Een analyse van 80 studies laat zien dat acceptatie en focussen op positieve kanten samenhangen met minder mantelzorgbelasting. Ontkenning, vermijding en zelfverwijt hangen juist samen met méér belasting. Het kan dan ook helpen om, in lijn met Acceptance and Commitment Therapy, te erkennen wat je niet kunt veranderen en je energie te richten op zaken waar je wél invloed op hebt.

4. Blijf in beweging

Schrap beweging niet meteen uit je agenda als de zorg intensiever wordt. Een meta-analyse van verpleegkundig wetenschapper Fayron Epps en haar collega’s laat zien dat bewegingsinterventies het fysieke én mentale welzijn van mantelzorgers kunnen verbeteren. Een wandeling of rondje sporten is dus niet alleen tijd die je níét aan zorgen besteedt, maar ook een investering in je welzijn als mantelzorger.

5. Zoek op tijd professionele hulp

Wacht niet totdat het echt niet meer gaat voordat je hulp zoekt. Wat blijkt namelijk uit deze meta-studie? Psychologische ondersteuning leidde in 31 van de 44 studies tot minder psychologische stress bij mantelzorgers. Vooral programma’s van minimaal acht weken waarbij mantelzorgers actief aan de slag gingen, bleken effectief.

CZ helpt je om het zorgen vol te houden ​​​

Goed voor een ander zorgen begint bij goed voor jezelf zorgen. Daarom biedt CZ verschillende vormen van ondersteuning voor mantelzorgers, exclusief voor CZ-verzekerden. Zo kun je met zorgvragen terecht bij het CZ Zorgteam, is er een mantelzorgdagboek, kun je hulpmiddelen met korting bestellen en word je geholpen om overbelasting te voorkomen. Afhankelijk van je aanvullende verzekering kun je daarnaast een vergoeding krijgen voor een mantelzorgmakelaar, die helpt bij het regelen van zorg, of voor respijtzorg, waarbij iemand de zorg tijdelijk overneemt.

Meer weten? Lees alles over de​ ​mantelzorgondersteuning van CZ

Dit artikel is geschreven in samenwerking met CZ.