Tijd voor therapie: wat is lichaamsgerichte therapie?
Wanneer je met mentale klachten bij een psycholoog aanklopt, krijg je vaak te maken met een specifieke behandelmethode. Maar wat houden al die verschillende therapieën eigenlijk in? In deze rubriek verkennen we de bekendste therapievormen en leggen we uit hoe ze werken. Deze keer: lichaamsgerichte therapie.
Wat is lichaamsgerichte therapie?
In de jaren zeventig ontwikkelde de Amerikaanse therapeut Peter Levine Somatic Experiencing, een methode waarbij aandacht wordt besteed aan lichamelijke sensaties die samenhangen met stress en spanning. De methode is gebaseerd op de theorie dat ervaringen zich niet alleen mentaal, maar ook lichamelijk kunnen uiten, bijvoorbeeld via verhoogde spanning of stressreacties.
De stress en emoties die je door de ervaring beleeft kan je zenuwstelsel ontregelen, waardoor je lichamelijk klachten kunt ontwikkelen. Inmiddels zijn er veel verschillende methodes, zoals emotioneel lichaamswerk of ademtherapie, die samen lichaamsgerichte therapie vormen.
Via lichaamsgerichte therapie leer je hoe je lichaam en geest samenwerken en hoe die verbinding invloed heeft op wat je voelt. Je leert bijvoorbeeld dat emoties of stress kunnen leiden tot fysieke klachten, zoals pijn in je nek of schouders, of vermoeidheid.
Tijdens de sessies leer je beter luisteren naar de signalen van je lichaam en begrijpen waar deze vandaan komen. Je leert verschillende technieken om je bewust te worden van je lichamelijke sensaties, zoals door ademhaling, beweging of aanraking.
Voorbeeld: Als je last hebt van spanningen of pijn in je schouders, kan dit bijvoorbeeld het gevolg zijn van langdurige stress of constante alertheid in je lichaam. In zo’n situatie leer je hoe je schouders langzaam op en neer kunt bewegen, ze rustig rollen of kleine cirkels te maken, terwijl je aandacht hebt voor het gevoel dat daarbij ontstaat. Door deze bewegingen en ademhaling help je je lichaam om uit de ‘stress-stand’ te komen en de spanning geleidelijk los te laten.
Is lichaamsgerichte therapie iets voor mij?
Lichaamsgerichte therapie wordt vooral ingezet wanneer iemand lichamelijke klachten heeft waarbij stress of emoties mogelijk invloed hebben, zoals bij traumaverwerking of stressklachten. Daarnaast is de therapie geschikt voor mensen die moeite hebben met uiten van emoties of vast komen te zitten in hun gedachten.
Wanneer past dit niet?
Lichaamsgerichte therapie past niet bij iedereen. Sommige mensen hebben meer baat bij een meer cognitieve aanpak, zoals cognitieve gedragstherapie of schematherapie. Bijvoorbeeld, wanneer iemand stress ervaart door negatieve denkpatronen.
Hoe ziet een behandeling eruit?
Lichaamsgerichte therapie kent veel verschillende vormen; er is niet een specifieke behandelvorm. Ze volgen wel vaak hetzelfde patroon, waarbij je eerst samen met je therapeut bespreekt wat je voelt en welke emoties en ervaringen dit beïnvloeden.
Daarna richt je je op lichaamsbewustzijn, en verken je de lichamelijke klachten die je wilt verlichten. Als laatste ga je actief aan de slag om de lichamelijke spanning en stress die zich in je lichaam hebben vastgezet te verminderen, bijvoorbeeld door te bewegen of ademhalingsoefeningen te doen.
Onderzoek laat zien dat sommige lichaamsgerichte therapieën kunnen helpen bij stress- en traumaklachten, maar de wetenschappelijke onderbouwing verschilt per methode. Een aantal voorbeelden van lichaamsgerichte therapie zijn:
- Emotioneel lichaamswerk: tijdens deze sessies leer je om je aandacht te verplaatsen naar wat je in je lichaam voelt. Is dit bijvoorbeeld pijn, spanning of vermoeidheid? Daarbij leer je je gevoelens die je daarbij hebt toe te laten waardoor je het verband legt tussen je emoties en lichaamssensaties
- Ademtherapie: door middel van ademhalingstechnieken leer je bewust te worden van de pijn of spanningen die je ervaart en breng je je zenuwstelsel tot rust. Meestal wordt deze vorm ingezet als je angst, stress of fysieke blokkades ervaart in je lichaam.
- EFT (emotional freedom technique): tijdens de therapie leer je dat je je gevoelens kunt herkennen en loslaten door voorzichtig op de pijnpunten te drukken, zoals op de pijnlijke schouder of nek. Belangrijk is om te weten dat het wetenschappelijke bewijs hiervoor dun is.
Lees ook: Dit is het effect van tapping (EFT) op stress en angst
Hoe vind ik de juiste therapeut?
Lichaamsgerichte therapie valt in Nederland onder verschillende stromingen, zoals somatische en psychotherapieën, waardoor het lastig kan zijn om bij de juiste gespecialiseerde therapeut terecht te komen.
Je kunt beginnen met controleren of een therapeut is aangesloten bij het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP). Met dit lidmaatschap geeft de therapeut aan dat zij werken volgens professionele richtlijnen binnen de (klinische) psychologie en de juiste opleidingsvereisten bezitten om behandelingen uit te voeren.
Maar niet elke lichaamsgerichte therapeut is aangesloten bij het NIP. De Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie kun je ook raadplegen om een geschikte lichaamsgerichte therapeut te vinden.
Maar minstens zo belangrijk als een kwaliteitslabel is een goede klik tussen jou en de therapeut: voelt het veilig om je verhaal te delen? Meestal kun je een eerste gesprek aangaan om kennis te maken, waarin je kunt beoordelen of lichaamsgerichte therapie en de persoonlijkheid van de therapeut bij jou en je situatie past.
Wist je dat…?
… mensen bij stress of trauma meestal onbewust hun houding, ademhaling en spierspanning aanpassen? In lichaamsgerichte therapie worden ze daar meestal pas bewust van en kunnen ze daarna makkelijker hun emoties en gebeurtenissen verwerken.
