Onderzoeksteam deelt inzichten uit 25 jaar onderzoek: dit zijn de kenmerken van superagers

Ik doe mijn best om een beetje gezond en spitsvondig oud te worden. Ik rook niet, ik sport bijna dagelijks en ik eet gezond. Maar uit onderzoek dat al sinds 2000 loopt, blijkt dat een gezonde levensstijl bar weinig zegt over hoe mentaal scherp je blijft als je ouder wordt.

Een team van Northwestern University doet al decennia onderzoek naar superagers: een zeldzaam type mens (naar schattig mag vijf procent van de ouderen zichzelf superager noemen) dat na zijn 80e mentaal even goed functioneert als iemand van middelbare leeftijd. Deze ‘superouderen’ scoren nog even hoog op cognitieve tests als mensen van 20 of 30 jaar jonger, en zijn bij bijvoorbeeld geheugentests in staat om negen van de vijftien woorden goed te onthouden (terwijl de gemiddelde tachtigplusser nog zo’n vijf woorden opnieuw kan oprakelen).

Juist omdat dit zogenaamde episodisch geheugen (onze opslag van alles wat we hebben meegemaakt en gezien, inclusief associaties en emoties) op latere leeftijd vaak duidelijk achteruitgaat, is het volgens de onderzoekers de belangrijkste graadmeter om cognitieve veroudering (of dus stabiliteit) vast te stellen.

Het onthouden van namen kan in hoge mate worden getraind: Zo onthoud je (bijna) alles

Kenmerken van superagers

De onderzoekers hebben sinds 2000 verschillende vragenlijsten, scans en studies uitgevoerd onder 290 superagers en een controlegroep van ‘normale’ ouderen. Na 25 jaar onderzoek zijn drie duidelijke conclusies over de superager komen bovendrijven:

1. De hersenen van superagers zijn anders dan gemiddeld. De anterieure cingulate cortex is dikker dan bij ‘gewone mensen’ die twintig tot dertig jaar jonger zijn. Dit hersengebied speelt een rol bij motivatie, emotieregulatie en het opbouwen en onderhouden van sociale netwerken. Bovendien hebben superagers meer zogeheten Von Economo-neuronen in hun brein. Ook deze zenuwcellen zijn betrokken bij sociaal gedrag (en intuïtie) en komen voor bij sociale diersoorten, zoals mensapen, walvissen en olifanten. Gewone mensen worden vermoedelijk geboren met minder van deze specifieke zenuwcellen.
2. Superagers zijn bijzonder sociaal. Ze hebben betere relaties met andere mensen en scoren hoger op extraversie vergeleken met de gemiddelde tachtigplusser.
3. Iemands levensstijl bepaalt niet of diegene een superager wordt. Sommige superagers leven gezond, maar anderen niet: zij eten slecht, drinken alcohol, roken, sporten niet, ervaren veel stress en/of sliepen slecht.

Of anderen ook zo’n anders-dan-gemiddeld brein kunnen ontwikkelen en we en masse cognitief scherper kunnen blijven tot aan ons tachtigste, en daar voorbij, dat is nog maar de vraag. Volgens de onderzoekers kan meer onderzoek in ieder geval blootleggen hoe medicatie in de toekomst kan helpen om het cognitieve vermogen langer op peil te houden.

Voor wat het waar is, ik ga naast veel groenten eten en dagelijks bewegen toch ook mijn geheugen maar wat vaker trainen.

Is ouder worden echt zo erg? ʻJe leeft langer als je positief naar ouderdom kijkt’