Monogamie door de ogen van de filosoof: ‘Vreemdgaan is geen natuurlijke noodzaak’
Diep in ons hart willen we het allebéí: de vertrouwdheid en geborgenheid die een vaste partner biedt, maar ook de spanning van het avontuur met een onbekende. Zijn onze ideeën over de monogame relatie aan het veranderen? Dit betekent monogamie volgens een filosoof.
Monogamie wordt steeds vaker gezien als ‘een culturele dwangbuis waar we vanaf moeten,’ merkt filosoof en schrijver Jan Drost. ‘Omdat het preuts zou zijn, egoïstisch, bezitterig en niet meer van deze tijd.’ Dat beeld behoeft volgens hem nuancering, en daarom wil hij een pleidooi houden voor de monogamie. Immers: ‘Veel van de mensen die ik spreek, zoeken naar een veilige band met een bijzonder iemand.’
Wel bestaan er fabels over romantiek die volgens Drost nodig onderuitgehaald moeten worden, zoals ‘Liefde is samensmelten’ en ‘Je moet je gevoel volgen’. Daarom schreef hij Het romantisch misverstand. Vreemdgaan is geen natuurlijke noodzaak, vindt de filosoof, we hebben altijd een keuze. ‘Schopenhauer zegt dat de mens wordt gedreven door de wil om te leven en om leven voort te brengen.’ Die kracht, schrijft Drost, laat ons rare dingen doen voor de liefde – of dat wat wij denken dat liefde is.
‘Als liefde meer is dan bezitsdrang en begeerte, dan kan er iets moois ontstaan’
‘We kunnen ons daarom maar moeilijk inhouden als een goddelijk lichaam zich aan onze voeten werpt.’ Maar een persoon reduceren tot een lekker lichaam is ‘een daad van ontmenselijking’: vaak vergeten we dat er in dat lekkere lichaam een gevoelige mens zit.
In zijn boek schrijft Drost dat we een ander nooit moeten willen bezitten. Maar is dat niet precies wat monogamie is: jij bent van mij, dus je mag alleen met mij naar bed? ‘Als je in een monogame relatie wederkerigheid nastreeft, schept dat een grote verantwoordelijkheid,’ antwoordt de filosoof. ‘Je moet er dan ook helemaal voor de ander zijn.’
Lees ook: Een open relatie: iets voor jullie?
Als dat lukt, en ‘als liefde meer is dan bezitsdrang en begeerte, dan kan er iets moois ontstaan’. Uit talloze onderzoeken, waaronder dat van ‘gelukshoogleraar’ Ruut Veenhoven, blijkt ook dat mensen met een liefdesrelatie gemiddeld gelukkiger zijn. Getrouwden hebben zelfs een langere levensverwachting (en mannen nog iets meer dan vrouwen).
Welke relatievorm je ook kiest, zegt Drost, het gaat erom dat je het om de juiste redenen doet. ‘Bij polyamorie bestaat bijvoorbeeld het risico dat je elkaar tekortdoet omdat je er misschien niet helemaal voor elkaar kunt zijn.’
In een exclusieve relatie is het streven de ander in zijn of haar totaliteit te accepteren, in een veilige context. Drost: ‘Kun je dat geschenk over meerdere personen verdelen? Ik vraag het me af. Als je bij elke geliefde iets anders zoekt, kun je doorslaan in wat ik romantisch consumentisme noem: delen van verschillende personen bij elkaar shoppen.’
Lees ook: Wat is monogamie? Zo denkt een seksuoloog erover
Dit artikel verscheen eerder in Psychologie Magazine.
