Irene Smit: ‘Het meeste leerde ik toen ik eindigde in de armen van een man van kleur’
Dat er ook in mij een racist schuilt, vond ik schokkend om te merken. Ik was toch helemaal safe met mijn linkse VPRO-opvoeding? Met een vader die vrijwilligerswerk deed bij Vluchtelingwerk waardoor er regelmatig politieke vluchtelingen bij ons thuis kwamen? Ik had toch vriendinnetjes van kleur vroeger die ik zag als gelijke? Ik was toch al mijn hele leven bewust bezig met dat iedereen erbij hoort?
Ja, ja, ja, en toch. Vond ik de zwarte student die solliciteerde voor een stage niet zo goed te peilen waardoor ik gelijk een voorkeur had voor de witte student. Betrapte ik mezelf erop dat ik in de tram makkelijker naast een wit persoon ging zitten dan naast iemand van kleur. Swipete ik op de dating-app mannen met kroeshaar of die Achmed heetten sneller weg dan blond-haar-krullen-Kees.
Tijdens een lezing van neurowetenschapper Marcia Goddard een paar jaar geleden, werd me duidelijk hoe dat werkte in mijn hoofd. Dat het brein constant de makkelijkste weg kiest en zo iedereen labelt en rubriceert waardoor er altijd vooroordelen in je denken sluipen.
Of zoals sociaal psycholoog Keon West het zegt: ‘Ons brein categoriseert constant en dat leidt tot voorkeuren voor mensen die op ons lijken.’ Na de lezing van Goddard besloot ik aan de slag te gaan met de oplossing: opmerken wat ik dacht, en bewust ander gedrag vertonen.
‘Het is belangrijk openlijk antiracistisch te zijn en je uit te spreken, ook als iemand het ‘als grapje bedoelt’’
Sindsdien heb ik veel geleerd. Bijvoorbeeld waarom het niet oké is om te zeggen dat ik geen kleur zie, waarom het van belang is extra tijd te stoppen in het zoeken naar deskundigen van kleur en waarom het belangrijk is openlijk antiracistisch te zijn en je uit te spreken, ook als iemand het ‘als grapje bedoelt’.
Maar eerlijk is eerlijk, het meeste leerde ik toen ik – nadat ik niet meer automatisch allerlei mannen wegswipete – eindigde in de armen van een man van kleur, met wie ik inmiddels samenwoon. Hij laat mij dagelijks zien wat Keon West al lang weet.
Dat de meeste mensen, ook zij die zeggen dat ze zich niet racistisch gedragen, in echte situaties toch weleens racistische keuzes maken. Gelukkig zijn er wetenschappers als West die ons met onderzoeken de oncomfortabele waarheid onder ogen laten zien. Want pas als we begrijpen hoe het zit, kunnen we werken aan verandering.
Lees het hele artikel: Sociaal psycholoog Keon West: ‘De meeste mensen doen soms racistische dingen’
