Is een familieopstelling iets voor mij?

Vind je het lastig om voor jezelf op te komen? Of reageer je in lastige situaties ineens heel heftig? Een familieopstelling kan helpen om belemmerende patronen los te laten.

Als je jezelf vaak aanpast aan de verwachtingen van anderen en moeite hebt om je eigen keuzes te maken, kan dat je tegenhouden om je eigen pad te bewandelen. Zulke patronen kunnen diepgeworteld zijn en zijn soms terug te herleiden naar de rol die je als kind thuis hebt aangenomen. Een familieopstelling kan inzichten geven in welke familiepatronen een rol spelen in jouw leven. Hoe werkt dat precies? En hoe weet je of het iets voor jou is?

Wat is een familieopstelling?

Een familieopstelling is een methode om onbewuste patronen en verhoudingen binnen families en andere relaties zichtbaar te maken. Door mensen of symbolen (zoals poppetjes) in een ruimte of op een tafel te plaatsen, worden onderliggende dynamieken ineens zichtbaar: wie staat dicht bij wie, waar zitten spanningen en welke rollen nemen mensen op zich?

De wortels van deze patronen liggen vaak in de jeugd, waar we strategieën ontwikkelen die we later (meestal onbewust) blijven herhalen. Door elementen in een familieopstelling te verschuiven, kunnen verhoudingen veranderen, oude wonden helen en nieuwe inzichten ontstaan die richting geven aan een andere toekomst.

Wanneer kan een familieopstelling helpen?

Maar al te vaak leven we een leven dat een ander voor ons bedacht heeft. We pleasen en vertonen wenselijk gedrag, maar vragen ons onvoldoende af of dat leven wel bij ons past.

Coaching met systemisch werk kan je bewust maken van die patronen en gewoonten, zegt coach en opsteller Ton de Rooij. ‘Er zijn meerdere werkvormen in systemisch werk, bijvoorbeeld een familieopstelling, tafelopstelling en organisatieopstelling. Welke vorm wordt ingezet, is afhankelijk van de vraag die iemand heeft.’

Al deze opstellingen laten je als een soort buitenstaander naar je eigen situatie kijken. ‘Dat kan je mooie inzichten opleveren’, aldus De Rooij. ‘Soms zie je wat je nog niet eerder zag. Of besef je opeens wat écht jouw plek is. Je ervaart wat een verandering in patronen en gewoonten teweeg kan brengen.’

Lees ook: Hoe verloopt een workshop familieopstellingen? ‘Je kunt heel sterke emoties krijgen’

Een opstelling werkt volgens De Rooij op een dieper niveau. ‘We hebben allemaal een natuurlijke neiging om problemen te willen begrijpen, te doorgronden. Maar er is niet altijd een rationele verklaring. Die kan ook liggen in het gevoel, in de onderstroom.’

Dat niet alles met het hoofd is uit te leggen, ervoer hij toen hij zelf tijdens een opleiding voor het eerst aan een opstelling deelnam. ‘Ik begreep er niets van, maar ik merkte wel meteen dat ik enorm geholpen was. Puur op gevoel. En voor iemand met een rationele instelling was dat een heel bijzondere ervaring. Eén die me niet meer losliet.’

Uiteindelijk draait het volgens De Rooij ook in systemisch werken om drie factoren: binding, ordening en balans. ‘Daar streven we allemaal naar in ons leven.’

Lees ook: Zo maak je je eigen familieopstelling