Wat maakt jouw leven de moeite waard? 4 oefeningen om dat te onderzoeken
Wat geeft je leven betekenis? We staan er meestal pas bij stil als het bijna voorbij is. Deze praktische oefeningen helpen je om nu al zinvol te leven.
Je dierbaren vertellen wat je echt voelt, de mensen die je hebben gekwetst om vergeving vragen, en andersom, jezelf wat minder belangrijk maken, en meer betrokken zijn bij de mensen om je heen. Waarom lijken we dat alleen te doen als we op sterven liggen, en doen we dat niet voluit in onze gezonde dagen?
Misschien omdat we allerlei andere dingen te doen hebben. We moeten de was vouwen, of voor de file de deur uit zijn. We wíllen wel echt contact maken met leerlingen, collega’s of patiënten, maar er moeten ook tijdrovende rapportages worden opgesteld en targets worden gehaald. Bovendien: we zíjn niet stervend. Wij leven.
4 oefeningen voor een zinvol leven
Toch zou het lonen als we meer tijd zouden maken voor het zoeken naar de dingen die het leven betekenis geven, is de mening van de Canadese psycholoog Paul Wong. Mensen die hun leven als zinvol ervaren, zijn tevredener en hebben meer positieve gevoelens, blijkt uit onderzoek.
Vier oefeningen om hiermee aan de slag te gaan:
Oefening 1: Hoe kan ik de wereld (een beetje) redden?
Deze oefening is ontwikkeld door Cathy Patterson-Sterling, directeur van een Canadees gezondheidscentrum dat gezinnen van verslaafden behandelt met zingevingstherapie:
Welke behoefte zie je in de wereld om je heen? Door je persoonlijke talent aan te wenden om die behoefte te vervullen kunt je ook een groot gevoel van betekenis en zin aan je eigen leven geven. Wie geïnteresseerd is in aanknopingspunten om meer betekenis aan het leven te geven, kan proberen de volgende zinnen aan te vullen:
- Een manier waarop ik kan bijdragen aan een oplossing voor dit probleem is…
- Ik kan anderen inspireren om…
- Mijn hogere doel kan zijn om…
- Het probleem in onze maatschappij is…
Oefening 2: Maak een levenslijn
Psycholoog en relatie- en gezinstherapeut Athena Staik werkt graag met de levenslijn-oefening. Het helpt mensen thema’s te ontdekken in hun leven. ‘Door nieuwe verbanden te leggen vergroot je het gevoel een doel in het leven te hebben,’ schrijft de Amerikaanse Staik in haar blog.
‘En met zo’n levenslijn kunnen we helder krijgen hoe reacties op belangrijke gebeurtenissen ons karakter en leven hebben gevormd.’ Bovenal kan de oefening het leven op een nieuwe manier betekenis geven, aldus Staik.
Hoe pak je het aan?
- Neem even de tijd om je leven te overdenken: de hoogte- en dieptepunten, en ook de stabiele perioden.
- Schrijf, terwijl je denkt, alle belangrijke gebeurtenissen op die je tegenkomt. Neem een rode pen voor gebeurtenissen op gezondheidsvlak, een gele voor je relaties met mensen, een blauwe voor studie en werk, en een groene voor emoties.
- Denk niet alleen aan grote mijlpalen, maar ook aan die ogenschijnlijk ‘losse’ opmerking die in je verdere leven vaak opspeelde, dat kleine moment van verbondenheid, terloopse ontmoetingen of iets wat je las.
- Zet voor de positieve gebeurtenissen een +, voor de negatieve een -. Stop die laatste niet weg: die vertellen je vaak nog meer dan de positieve.
- Zet je geboortejaar links van de horizontale lijn. (Je kunt voor deze oefening ook een groter vel papier nemen.)
- Zet, bij het juiste jaartal, een stip voor elke positieve gebeurtenis op gezondheidsvlak boven de lijn, en zet stippen voor negatieve gebeurtenissen onder de lijn. Met een rode stift kun je deze stippen verbinden. Zo ontstaat er een levenslijn voor je gezondheidstoestand. Een voorbeeldfilmpje vind je op psychologiemagazine.nl/levenslijn.
- Doe nu hetzelfde met geel voor je relaties, blauw voor studie en werk, en groen voor emoties. Daarmee ontstaan vier levenslijnen op papier.
Stel jezelf vervolgens de volgende vragen, en schrijf het antwoord eventueel op:
- Wat valt op? Zie je patronen? Lijnen die samen op en neer gaan? Lijnen die juist uit elkaar lopen?
- Wat veroorzaakte vooral dat je je rot voelde? Heb je iets van je negatieve ervaringen geleerd? Hoe kwam je er weer uit? Zijn er gebeurtenissen die je nu nog belemmeren?
- Wat valt op aan de hoogtepunten? Wat zorgde er vooral voor dat je je goed voelde? Welke conclusie kun je trekken uit die plezierige periodes?
- Is er een centraal thema te ontdekken?
- Komt er een drijfveer bij je op die bewust of onbewust je daden en keuzes bepaald heeft? Zo ja: hoe heeft deze drijfveer jezelf en je keuzes beïnvloed?
- Wie zijn of waren de belangrijkste mensen? Waarom?
- Als je iets zou mogen veranderen of toevoegen aan je levenslijnen, wat zou dat dan zijn? Hoe zouden die veranderingen het leven beïnvloed hebben, misschien zelfs nu nog?
- Welke gebeurtenissen verwacht je aan je levenslijn toe te voegen? Hoe zou je met die gebeurtenissen betekenis willen geven aan je leven?
Doe de test: Wat geeft je leven zin?
Oefening 3: Wat er echt toe doet
Een schrijfoefening die is ontwikkeld door betekenis-onderzoeker en psycholoog Paul Wong.
- Wat zou je doen als je nog maar drie maanden zou leven?
- Als je één ding kon meenemen naar een afgelegen plek, wat zou dat dan zijn?
- Als je al het geld had dat je ooit nodig zult hebben, hoe zou je je tijd dan doorbrengen?
- Van welk ding dat je nooit gedaan hebt, van welke stap die je nooit hebt gezet, zou je het meest spijt hebben aan het eind van je leven?
- Als één wens in vervulling zou kunnen gaan van hogerhand, welke zou dat dan zijn?
- Wat zou je willen dat er op je grafsteen staat?
Welke conclusie kun je uit je antwoorden trekken? Schrijf het op je hand, zet het in je telefoon met een melding, of plak het op de koelkastdeur: dit is iets om dagelijks aan herinnerd te worden.
Oefening 4: Herschrijf je eigen verhaal
Psycholoog Paul Wong vergelijkt het leven graag met een verhaal: er is een thema, we spelen een bepaalde rol, er zijn allerlei hoofdstukken, er is een begin en een eind. Wong nodigt ons uit om niet alleen de hoofdrolspeler in het verhaal te zijn, maar er ook actief aan mee te schrijven.
- Om een begin te maken: welke veranderingen zou je willen aanbrengen in je levensverhaal?
- Wat voor soort personage zou je willen worden?
- Hoe zou je graag zien dat anderen zich je verhaal herinneren?
- Waar droom je van?
Lees ook: Machteld Huber: ‘Zingeving is de grootste levenskracht’
