Tijd voor therapie: wat is Acceptance en Commitment Therapie?
Wanneer je met mentale klachten bij een psycholoog aanklopt, krijg je vaak te maken met een specifieke behandelmethode. Maar wat houden al die verschillende therapieën eigenlijk in? In deze rubriek verkennen we de bekendste therapievormen en leggen we uit hoe ze werken. Deze keer: Acceptance en Commitment Therapie.
Wat is Acceptance en Commitment Therapie?
Iedereen maakt moeilijke dingen mee, zoals ziektes, scheidingen of rouw. Acceptance en Commitment Therapie (ACT) richt zich op het idee dat pijn bij het leven hoort, en dat pijn alleen maar groter wordt door er proberen vanaf te komen. Tijdens de therapie probeer je niet je gedachten om te zetten, zoals bij cognitieve gedragstherapie, maar om te accepteren dat de gedachten er zijn.
De Amerikaanse psycholoog Steven Hayes ontwikkelde ACT om negatieve gevoelens te accepteren en niet steeds te vermijden. Volgens Hayes ontwikkelen mensen namelijk trucs om nare gevoelens uit de weg te gaan. Bijvoorbeeld: ‘Ik duw iemand liever weg dan dat ik laat zien dat ik gekwetst ben’. Deze strategie helpt misschien op korte termijn, maar op lange termijn werkt het juist tegen en loop je vast.
Tijdens ACT leer je verschillende technieken om de vervelende gedachten, emoties en gebeurtenissen een plek te geven in plaats van ertegen te vechten. Je leert bijvoorbeeld flexibel om te gaan met hoe je naar jezelf kijkt en om moeilijke gevoelens en ervaringen niet uit de weg te gaan, maar ze toe te laten (acceptatie).
Daarnaast leer je stil te staan bij wat je écht belangrijk vindt, zoals vriendschappen, familie of persoonlijke groei. Vanuit die waarden ga je actief stappen zetten in je leven zodat je gedachten je dagelijks leven minder belemmeren. Als je bijvoorbeeld vriendschap belangrijk vindt, kun je ervoor kiezen om toch met iemand af te spreken, ook al voel je je onzeker of somber. Tot slot leer je meer in het moment te leven, met aandacht voor het hier en nu.
Is dit iets voor mij?
ACT is nuttig bij veel verschillende en uiteenlopende klachten, zoals stress, depressie, angst, chronische vermoeidheid, burn-out en (lichamelijke) pijn. Waar veel therapieën zich richten op het veranderen van gedachten, zoals schematherapie of cognitieve gedragstherapie, leert ACT je juist om ze te accepteren.
Wanneer past dit niet?
Acceptance en Commitment Therapie past niet als je hulp nodig hebt bij het actief veranderen van emoties en gedachten. Als je bijvoorbeeld negatieve gedachten actief wilt omzetten, is cognitieve gedragstherapie een passendere therapievorm.
Hoe ziet een behandeling eruit?
Samen met een therapeut identificeer je de obstakels die jouw dagelijks leven belemmeren. Je leert via verschillende technieken, zoals gedachten een naam geven (defusie) of vermijdingstrategieën opsporen, om je negatieve gedachten te accepteren en er afstand van te nemen.
Daarnaast verkent de therapeut samen met jou wat je belangrijk vindt in je leven en hoe je beperkt wordt door de gedachte, om te bepalen waar je naartoe wilt werken: het ‘commitment’-gedeelte van acceptance en commitment therapie. Op basis daarvan worden concrete doelen gesteld die aansluiten bij jouw persoonlijke waarden. Vaak krijg je oefeningen mee die je buiten de sessies kunt leren om nieuwe vaardigheden in de praktijk te leren.
Je hebt ongeveer iedere week of om de week een sessie van 45 tot 60 minuten. Een gemiddelde behandeling bestaat uit 12 tot 15 sessies in totaal.
Hoe vind ik de juiste therapeut?
Veel ACT-therapeuten zijn aangesloten bij beroepsverenigingen, zoals het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) of de ACBS BeNe, voor Nederlandse en Vlaamse therapeuten die gespecialiseerd zijn in contextuele gedragstherapie, en -behandelingen. Leden van deze verenigingen hebben de juiste opleidingsvereisten en werken volgens professionele richtlijnen binnen de (klinische) psychologie.
Bij ACT begin je bijna altijd met een intakegesprek. Tijdens dit gesprek is het belangrijk om te letten op dat de therapeut jouw klachten en persoonlijke waarden begrijpt, en een goede uitleg geeft over hoe de sessies verlopen. Omdat ACT geschikt is voor een grote variatie aan klachten, is het verstandig om te vragen naar de specialisatie van de ACT-therapeut om te beoordelen of het aansluit op jouw klachten.
Wist je dat…?
… ACT veel technieken uit mindfulness gebruikt? Mindfulness helpt mensen om met het richten op het hier en nu en afstand te nemen van hun gedachten.
Wat vonden anderen?
Op Instagram vroegen we de volgers van Psychologie Magazine naar hun ervaringen met Acceptance en Commitment Therapie:
- ‘Ik heb Acceptance en Commitment Therapie gevolgd toen ik last had van een angststoornis. Voor mij hielp dat beter dan cognitieve gedragstherapie, wat ik hiervoor had.’
- ‘Ik heb het een tijdje geleden gevolgd en het heeft mij heel erg geholpen om te relativeren’
- ‘Het hielp mij om realistischer naar problemen te kijken en deze niet groter te maken dan ze zijn.’
- ‘Ik heb het gevolgd en heb er een goede ervaring mee gehad.’
Lees ook: Niet vechten tegen je gevoel, maar er anders mee leren omgaan: 5 vragen over ACT beantwoord
