Dit houdt ons tegen om écht van seks te genieten: 5 vragen aan seksuoloog Jacqueline de Groot

We hebben zoveel ideeën over wat seks zou moeten zijn dat we vergeten er gewoon van te genieten. Hoe laat je los wat ‘hoort’ en voel je je vrijer in bed? Seksuoloog Jacqueline de Groot legt uit.

Zeggen wat je fijn vindt in bed en gedachteloos kunnen genieten van seks. Het zou normaal moeten zijn, maar dat is het niet altijd. Want doe je het eigenlijk wel goed? Of genoeg? Wat als het niet lukt? En vindt de ander dit niet raar?

Al die vragen over wat seks zou moeten zijn, maken het lastig om voluit van seks te genieten, zegt psycholoog, seksuoloog en auteur van het onlangs verschenen boek Sekstherapie, door het oog van de seksuoloog Jacqueline de Groot. Ze vindt het belangrijk dat mensen leren eerlijk te zijn over seks en hun verwachtingen los te laten, zodat seks wordt wat het hoort te zijn: gewoon leuk. ‘Want’, aldus De Groot, ‘het idee dat je iets goeds moet neerzetten in bed heeft niks met seks te maken.’ Ze legt uit wat ons tegenhoudt om eerlijk over seks te praten en hoe we prestatiedruk kunnen loslaten.

‘Ik gun mensen dat praten over seks makkelijker wordt’, schrijf je in je boek. Hoezo vinden we dat zo moeilijk?

‘Praten over seks lijkt makkelijk, maar dat is het niet. Al helemaal niet als je een seksueel probleem hebt. Dat hou je liever voor jezelf. Seks is nu eenmaal het intiemste deel van je leven en dat maakt je kwetsbaar. We voelen ons er ongemakkelijk bij en gaan het onderwerp liever uit de weg.

Hoe makkelijk je erover praat, hangt af van hoe je bent opgevoed en de sociale kringen waarin je verkeert, maar ook religie en cultuur spelen een rol. Zelfs artsen vinden het lastig om erover te praten in hun consulten, blijkt uit onderzoek. Dat vind ik best zorgelijk, juist omdat artsen een belangrijke rol kunnen spelen in het bespreekbaar maken van seksualiteit.’

Terwijl seks ook zo’n doodnormaal onderdeel van het leven is

‘We zeggen wel dat het doodnormaal is, maar dat is het eigenlijk niet. De seksuele revolutie in de jaren 60 en 70 heeft onze kijk op seksualiteit ingrijpend veranderd, maar ik vind dat we nog steeds achterlopen in hoe we sindsdien over seks praten en denken.

Ik denk dat mensen graag goed voor de dag willen komen als het over seks gaat; dat je kunt zeggen dat je een waanzinnig seksleven hebt of van alles presteert in bed. Maar het is vaak not done om te zeggen dat het niet lukt of dat je te snel klaarkomt, of dat je het gewoon heel moeilijk vindt. Dus nee, zo normaal is het niet om eerlijk over seks te praten. Maar dat zou wel zo moeten zijn.’

Wat moet er volgens jou veranderen om wel eerlijk over seks te kunnen praten?

‘Ik zie in mijn praktijk nog steeds veel hardnekkige gedachtepatronen voorbijkomen. Dat een vrouw altijd klaarkomt, altijd zin moet hebben of zich aan moet passen als haar partner zin heeft. Dat ze goed moet kunnen verwoorden wat ze lekker vindt. Dat het vanzelfsprekend is dat ze ook masturbeert en klaarkomt. Wat zou het bevrijdend zijn als we die verwachtingen wat meer los konden laten.

Dat geldt overigens zeker niet alleen voor vrouwen. Ook mannen hebben last van hardnekkige ideeën over hoe seks zou moeten zijn. Ze denken dat ze altijd zin moeten hebben, een erectie moeten krijgen en hun partner moeten bevredigen. Lukt dat niet, dan voelt dat voor veel mannen heel schaamtevol en kunnen ze zich terugtrekken.

Wat ik mensen probeer te leren, is het tegenovergestelde. Een vrouw mag zeggen: ‘Zo werkt het voor mij niet. Ik kom niet altijd klaar en ik heb meer tijd nodig.’ Een man mag zeggen: ‘Het lukt niet altijd meteen. Ik heb wat meer tijd nodig om me veilig en ontspannen te voelen.’ Juist die eerlijkheid en openheid haalt vaak de druk weg.’

Waarom houden we vast aan zulke ideeën als ze ons eigenlijk afremmen?

‘Achter vrijwel ieder seksueel probleem waarvoor mensen bij mij aankloppen, schuilt angst. Dat is de rode draad in mijn gesprekken. Angst om te falen, de partner teleur te stellen of niet te voldoen aan verwachtingen. Juist die angst staat ontspanning, plezier en intimiteit vaak in de weg.

We denken vaak dat seks op een bepaalde manier hoort te gaan. Maar niks ‘hoort’. Je mag seks helemaal beleven zoals jij dat wilt. Als je maar plezier hebt, het voor alle betrokken partijen bevredigend is en jullie kunnen praten over wat je wel en niet leuk vindt.’

Hoe laat je de angst om het niet goed te doen los?

‘Pas als een erectie, een orgasme of penetratie niet langer bepaalt of seks ‘geslaagd’ is, ontstaat er weer ruimte voor ontspanning, intimiteit en plezier. Om die prestatiedruk los te laten, ga ik vaak terug naar de basis. Als je denkt dat je moet presteren – je moet een erectie hebben, je moet klaarkomen, je moet penetratieseks hebben – dan stel ik het tegenovergestelde voor: doe dat eens niet.

Ga het eerst maar eens gezellig hebben met elkaar. Ga samen douchen, gezellig eten, verwen elkaar. Mensen willen vaak trucs om hun seksleven zo snel mogelijk weer ‘goed’ te krijgen, maar veel interessanter is het om eens níéts te moeten en vooral in contact te zijn met de ander en te voelen.

Er is ook zoveel meer dan alleen de billen, de borsten en de geslachtsdelen. We hebben een heel lijf waarmee we contact kunnen maken. Seks gaat over veel meer dan een paar lichaamsdelen. Er valt zoveel te ontdekken wanneer je nieuwsgierig bent naar elkaar en samen onderzoekt wat prettig voelt. Seks mag je op je eigen manier invullen, en juist dat samen ontdekken maakt het zo waardevol.’

Lees ook: Seksexpert Emily Nagoski: ‘Seks is een raar en heerlijk spelletje. Meer niet’