Arts Dietrich Grönemeyer over de mens achter dementie: ‘We zouden vaker hún werkelijkheid moeten binnengaan’
Dementie tast het geheugen aan, maar de ziekte is meer dan vergeten alleen. Arts Dietrich Grönemeyer legt in zijn nieuwe boek Dementie uit hoe de ziekte ook verweven is met emoties en oude pijn, en waarom het belangrijk is om de mens achter de dementie te blijven zien.
‘Er klopt iets niet in mijn hoofd’, zei de vader van de Duitse arts Dietrich Grönemeyer voordat hij de diagnose Lewy-body-dementie kreeg. Later herbeleefde hij zijn oorlogstrauma’s alsof ze zich in het heden afspeelden. Dat maakte Grönemeyer duidelijk dat dementie veel meer is dan een geheugenziekte – het raakt ook emoties, trauma’s en iemands hele manier van zijn.
In Dementie pleit de arts ervoor de ziekte menselijk te benaderen. Het verstand verandert, het geheugen verdwijnt, maar waardigheid niet. Mooi is zijn sneeuwbolmetafoor: mensen met dementie leven volgens hem in hun eigen wereld, met een eigen logica en herinneringen. In plaats van hen voortdurend te corrigeren – ‘Je moeder leeft niet meer’ – zouden we vaker hún werkelijkheid moeten binnengaan en proberen te begrijpen welk gevoel achter hun woorden schuilgaat. Niet de feitelijke waarheid, maar verbinding geeft op zulke momenten rust.
Tip: Gedragswetenschapper Kasper Bormans ontdekte bijzondere manieren om de band met iemand met dementie te versterken. ‘Praat over de dromen die ze nog hebben, hoe onrealistisch die ook zijn’, aldus Bormans. De wetenschapper geeft vijf handreikingen voor waardevol contact met iemand met dementie.
Kun je de kans op dementie verkleinen?
Hoewel Grönemeyer benadrukt dat de wetenschap nog veel niet weet over het ontstaan van dementie en vermoedelijk ook langdurige stress en onverwerkte trauma’s een rol spelen, is zijn boodschap toch hoopvol.
Hij ziet leefstijl als een gereedschapskist om de kans op dementie te verkleinen. Beweeg, liefst op manieren die ook de hersenen uitdagen (tafeltennis, tai chi). Eet zo onbewerkt mogelijk, blijf nieuwsgierig, onderhoud sociale contacten en laat gehoor- en zichtproblemen op tijd behandelen zodat het brein voedende prikkels behoudt. Het boek is een pleidooi om zo lang mogelijk voluit te leven.
Lees ook: Zo voelt het om dementie te hebben
Bron: D. Grönemeyer, Dementie, Kosmos
