Psychopathie checklist: dit zijn de eigenschappen die kenmerkend zijn voor een psychopaat
De Hare Checklist Psychopathy (PCL-R) is de meest gebruikte en meest betrouwbare manier om vast te stellen of iemand een psychopaat is.
De Hare Psychopathy Checklist-Revised (PCL-R) bestaat uit twintig eigenschappen die kenmerkend zijn voor een psychopaat. Op elk van de items kan iemand een score halen van 0, 1 of 2 punten. Het prototype psychopaat kan een score van 40 halen, terwijl iemand zonder psychopatische trekken 0 zal scoren. Een niet-psychopaat zonder crimineel verleden scoort gemiddeld vijf punten. Een niet-psychopaat met een strafblad scoort gemiddeld 22 punten en een psychopaat (met of zonder strafblad) scoort 30 punten of hoger.
De checklist is ontwikkeld door de Canadese forensisch psycholoog Robert D. Hare (1934). Hare is onderzoeker op het gebied van forensische psychologie en bekend om zijn onderzoek op het gebied van psychopathie. Hij is emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Brits-Columbia. Ook schreef hij meerdere boeken, waaronder Without Conscience: The Disturbing World of the Psychopaths Among Us en Snakes in Suits: When Psychopaths Go to Work.
Kenmerken van een psychopaat
De test kan alleen afgenomen worden door een professionele hulpverlener. Het is geen zelf-test. Gebruik deze lijst niet om jezelf of anderen te diagnosticeren.
Agressief en narcistisch
1. Gladde prater/oppervlakkige charme. Het prototype psychopaat is oppervlakkig in het contact met anderen. Psychopaten vertellen vaak sterke verhalen, en proberen zich beter voor te doen dan ze zijn, waarbij ze vaak wel charmant overkomen.
2. Sterk opgeblazen gevoel van eigenwaarde. Het zijn opscheppers die een veel te positieve inschatting hebben van hun talenten en vaardigheden.
3. Pathologisch liegen. Psychopaten zijn notoire leugenaars die er meestal geen enkele moeite mee hebben als ze worden betrapt op een leugen. Ze hebben overal een excuus of reden voor en willen nog weleens iets op ‘erewoord beloven’, ook al blijkt dat erewoord haast nooit wat waard te zijn.
4. List en bedrog/manipulerend gedrag. Het prototype psychopaat manipuleert en bedriegt anderen, en besteedt daarbij geen aandacht aan wat dat voor hen betekent. Ze vertonen daarbij nogal eens crimineel gedrag in de vorm van bijvoorbeeld fraude en verduistering, en niet-crimineel gedrag in de vorm van overspel en het aftroggelen van geld van familieleden.
5. Gebrek aan berouw of schuldgevoel. Psychopaten kennen geen schuldgevoelens of spijt over de dingen die ze anderen aandoen. Ze kunnen zeggen dat het slachtoffer het verdiende of dat het slachtoffer eigenlijk niets bijzonders is aangedaan.
6. Ontbreken aan emotionele diepgang. Psychopaten komen op anderen over als koud en ongevoelig. Hun ‘emoties’ doen vaak aan als dramatisch, kortstondig en onecht.
7. Kil/gebrek aan empathie. In al hun gedragingen en meningen tonen psychopaten weinig respect voor de rechten, gevoelens en het welzijn van anderen. Ze beschouwen andere mensen als potentiële slachtoffers die te manipuleren zijn en beschouwen zichzelf als de belangrijkste persoon die er is.
8. Geen verantwoordelijkheid nemen voor het eigen gedrag. Ze zijn niet in staat of niet bereid om de verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen gedragingen. Het zijn altijd anderen die de schuld krijgen en anders is er wel een alternatief excuus te vinden.
Sociaal afwijkende levensstijl
9. Prikkelhongerig/neiging tot verveling. Psychopaten hebben een zeer sterke behoefte aan stimulatie en een ongebruikelijk sterke afkeer van verveling. Ze leiden doorgaans een snel leven met veel risicogedrag en experimenten met drugs, en vinden dat school, werk en langdurende relaties saai en vervelend zijn.
10. Parasitaire levensstijl. Een psychopaat kiest er vaak voor om te teren op de zak van de familie, partner of vrienden, en vermijdt het hebben van een vaste baan.
11. Gebrekkige beheersing van gedrag. Kenmerkend is dat ze vaak opvliegend zijn en zich slecht kunnen beheersen. Op mislukkingen, kritiek en frustraties reageert een psychopaat vaak met geweld, scheldpartijen of bedreigingen. Dit kan even snel ophouden als het is begonnen.
12. Ontbreken van realistische doelen op de lange termijn. Psychopaten hebben geen plannen of doelen voor de lange termijn. Ze leven van dag tot dag en veranderen hun plannen continu, en storen zich er niet aan dat hun leven vrij inhoudsloos is.
13. Impulsiviteit. Psychopaten gedragen zich vaak uitermate impulsief, zonder echt stil te staan bij de voors en tegens van hun gedrag. Relaties worden nogal eens beëindigd, banen worden opgezegd en ze verhuizen, zonder anderen daarover te informeren en zonder dat de beslissing goed is overdacht.
14. Onverantwoordelijk gedrag. Psychopaten tonen geen verantwoordelijkheidsgevoel of loyaliteit ten opzichte van familie, vrienden, werkgevers, huisbazen of anderen. De omgang met geld is vaak bedroevend. Ze hebben schulden, gaan beroerd om met zakenrelaties, en zijn hun familie vaak enorm tot last.
15. Jeugdcriminaliteit. In hun tienertijd gedragen ze zich zeer antisociaal en krijgen ze te maken met arrestaties en veroordelingen.
16. Gedragsproblemen op jonge leeftijd. De kinderjaren kenmerken zich door tal van problemen zoals liegen, vechtpartijen, diefstalletjes, beroving, brandstichting en uitingen van geweld tegen mens en dier. De psychopaat staat daardoor vaak al vroeg bekend als het zwarte schaap van de familie.
17. Schending van voorwaardelijke invrijheidsstelling. Als volwassene onderneemt de gedetineerde psychopaat ontsnappingspogingen, keert niet terug van weekendverloven, begaat delicten tijdens de voorwaardelijke invrijheidsstelling, en houdt zich niet aan de voorwaarden van de voorwaardelijke gevangenisstraf.
18. Veel kortstondige (huwelijks)relaties
19. Seksuele losbandigheid. Een verleden met veel huwelijken en/of samenwoonrelaties.
20. Veelzijdige delicten. Een strafblad met veel verschillende soorten delicten.
Lees ook: 5 dingen waaraan je de huis-tuin-en-keuken-psychopaat herkent
Wat is psychopathie?
Psychopathie is geen officiële psychische stoornis en er is veel discussie over de exacte definitie. Daarom gaan de meeste psychologen bij het vaststellen van psychopathie uit van de lijst kenmerken van Hare.
Uit onderzoek blijkt dat psychopathie aantoonbaar is in het brein. Zo kwam neurowetenschapper James Fallon er bij toeval achter dat zijn hersenreacties exact overeenkwamen met die van psychopaten. ‘Psychopathie zit in mijn familie, en in mij’, vertelde hij eerder aan Psychologie Magazine.
Typerend voor een psychopaat is dat deze persoon zelden schaamte, schuldgevoel, spijt of wroeging ervaart. Een psychopaat maakt zich geen zorgen over de invloed van zijn gedrag op het welzijn van anderen en voelt geen angst of agitatie in situaties waarin de meeste mensen dat wel zouden doen.
De psychopaat heeft oppervlakkige emoties en is impulsief. Beschrijft zijn eigen leven als spontaan en vrij, maar zijn gedrag is vaak roekeloos en enkel gericht op zijn eigen plezier. Is op zoek naar sensatie, gebruikt vaak drugs en alcohol en kan zich schuldig maken aan delinquent gedrag.
Wisselt geregeld van baan en partner om verveeldheid en monotonie te vermijden. Verheerlijkt zichzelf, maar doet dat minder dan de narcist. De psychopaat kan charismatisch, charmant en overtuigend overkomen. Denkt dat hij zich niet aan de regels hoeft te houden die in de maatschappij gelden.
Lees ook: Is mijn baas een psychopaat?
