Onderzoek onder 82.000 studenten: de druk om perfect te zijn blijft toenemen (en dat komt niet alleen door sociale media)
Nooit een fout durven maken. Altijd het gevoel hebben dat je omgeving meer van je verwacht dan je kunt waarmaken. Wie perfectionist is, zal dit gevoel bekend voorkomen. En voor veel jongeren is dat tegenwoordig een permanente ondertoon in hun dagelijks leven, blijkt uit grootschalig onderzoek onder meer dan 82.000 Amerikaanse, Canadese en Britse studenten.
Hoofdonderzoeker Thomas Curran, die onderzoek doet naar perfectionisme bij jongeren, dook met zijn team in 307 studies, uitgevoerd tussen 1989 en 2024, om in kaart te brengen hoe perfectionisme zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. Hun conclusie: de mate van perfectionisme onder studenten is al 35 jaar aan het stijgen, en lag in 2024 hoger dan in enig ander jaar sinds het begin van de meetperiode.
Vooral de mate van sociaal perfectionisme – het gevoel dat anderen meer van je verwachten dan je aankan – is sinds de vroege jaren 2000 flink gestegen. Ook zelfgericht perfectionisme – de drang om jezelf hoge doelen te stellen – nam in deze periode toe, maar veel geleidelijker.
Of de stijging is ontstaan doordat er meer perfectionistische jongeren bij zijn gekomen, of doordat bestaande perfectionisten de laatste jaren nóg perfectionistischer zijn geworden, is niet met zekerheid te zeggen.
Waarom neemt perfectionisme toe?
Waarom stijgt perfectionisme eigenlijk zo hard? Om dat te achterhalen, legden de onderzoekers de cijfers naast de economische ontwikkelingen van die tijd. Daaruit kwamen twee aparte verbanden naar voren: een zwakkere economie hangt samen met een sterkere drang om hoge eisen aan jezelf te stellen, en een groeiende kloof tussen arm en rijk hangt samen met een grotere angst om fouten te maken.
‘Jongeren lijken dat gebrek aan economische kansen te compenseren door harder hun best te doen,’ zegt Curran, ‘en naarmate de ongelijkheid toeneemt, wordt angst om fouten te maken en de mening van anderen een steeds groter deel van hoe ze zich voelen.’
Opvallend is wannéér die versnelling van sociaal perfectionisme precies begon. Dat gebeurde namelijk al vóórdat sociale media een grote rol gingen spelen in het leven van jongeren. De versnelling begon precies in de periode dat de eerste jongeren die begin jaren 80 geboren waren, aan hun studie begonnen.
Smartphones en sociale media krijgen vaak de schuld als het gaat om de mentale gezondheid van jongeren, maar deze versnelling is dus eerder ingezet. Als telefoons en social media al een rol spelen, denken de onderzoekers eerder dat ze bestaande economische druk ‘voeden en versterken’, dan dat ze de oorzaak zijn van de stijging van perfectionisme.
Niet zomaar onschuldig
Perfectionisme wordt weleens gezien als iets positiefs: een teken van gedrevenheid en van hoge idealen die je najaagt. Maar uit eerder onderzoek weten we al dat perfectionisten vatbaarder zijn voor angst en depressie. De sterke toename van sociaal perfectionisme is in dat opzicht zeer onwenselijk. Niet voor niets noemt Curran perfectionisme dan ook ‘een risico voor de volksgezondheid’.
Zit je perfectionisme aan de gezonde of de ongezonde kant? Ontdek in deze wetenschappelijke test hoeverre je de vruchten plukt van je perfectionisme, of er juist onder gebukt gaat.
