Voel je je schuldig als je niks doet? Onderzoekers ontdekken hoe ‘leisure guilt’ ons in de weg zit

Altijd maar productief willen zijn en moeite hebben om te ontspannen? Grote kans dat je last hebt van ‘leisure guilt’. En je bent niet de enige: volgens Amerikaans onderzoek voelen mensen zich tijdens het ontspannen gemiddeld een op de zeven keer schuldig.

Vrije tijd – om te relaxen, leuke dingen te doen of simpelweg níét productief bezig te zijn – hangt sterk samen met een verbeterd welzijn en productiviteit. Toch hebben veel mensen moeite om los te komen van werk en van hun vrije tijd te genieten. Bij sommigen leidt dit tot een innerlijk conflict: ik ben nu wel aan het ontspannen, maar ik had ook iets productiefs kunnen doen.

Amerikaanse onderzoekers bestempelden dit fenomeen als leisure guilt en deden onderzoek naar wie dit ervaart, wanneer het opkomt en hoe het onder andere samenhangt met welzijn.

1 op 7 keer last van leisure guilt

Het onderzoek vond plaats bij ruim 1000 Amerikanen. Uit de resultaten bleek dat deelnemers zich gemiddeld een op de zeven keer schuldig voelden tijdens het ontspannen.

Sommige mensen waren hier gevoeliger voor dan anderen. Vooral vrouwen, jongeren en mensen met een lagere sociaaleconomische status voelden zich vaak schuldig. Ook de context maakte verschil. Deelnemers waren twee keer sneller geneigd zich schuldig te voelen als ze alleen vrije tijd doorbrachten dan wanneer ze met anderen waren.

Voordelen van vrije tijd gaan verloren

De resultaten in het onderzoek liepen sterk uiteen. Sommige mensen gaven aan zich een derde van hun vrije tijd schuldig te voelen, terwijl anderen dat maar in vier procent van de gevallen ervaarden. De groep die het vaakst last had van leisure guilt besteedde minder tijd aan ontspanning en haalde er bovendien minder rust en voldoening uit. Ze scoorden lager op geluksgevoel en ervaarden vaker emoties als stress en angst.

Deze ervaringen bleven bovendien voor een langere periode gelijk. Daarmee toonden de onderzoekers aan dat leisure guilt geen gevoel is dat zomaar voorbijgaat. Ze vermoeden dat mensen die regelmatig last hebben van leisure guilt op een andere manier denken over rust en productiviteit. En dat dit ontstaat wanneer de maatschappelijke druk om productief te zijn wordt geïnternaliseerd. De onderzoekers stellen dat hierdoor veel van de voordelen van vrije tijd – zoals rust, geluk en herstel – verloren kunnen gaan.

Voel je je vaak opgejaagd en wil je beter leren ontspannen? In deze training leer je hoe je lichaam reageert op overprikkeling, stress en onrust en ontdek je wat je concreet kunt doen om je zenuwstelsel te kalmeren.