Waarom we massaal terugverlangen naar 2016: ‘Nostalgische herinneringen maken verandering minder verontrustend’

Het is net 2026, maar op sociale media wanen we ons in het verleden. We delen ineens massaal onze herinneringen van tien jaar geleden. Wat maakt dat we spontaan in onze fotoarchieven duiken en terugblikken op het jaar 2016?

2016 klinkt niet eens als zo lang geleden, totdat je je foto’s terugkijkt en beseft wat er allemaal kan veranderen in tien jaar tijd. Niet alleen de wereld was een andere plek (Corona was slechts de merknaam van een zomers biertje en van TikTok en ChatGPT hadden we nog nooit gehoord), ook jij zag er anders uit (al was het alleen al door de kenmerkende Instagram-filters waar we toen gretig gebruik van maakten) en we deden andere dingen.

Op Instagram en TikTok delen mensen ineens massaal hun herinneringen van tien jaar geleden. Op TikTok zijn de zoekopdrachten naar ‘2016’ in de afgelopen week met 452 procent gestegen en er zijn meer dan 55 miljoen video’s gemaakt met de TikTok-filter die naar het jaar is vernoemd, schrijft de BBC. Waar komt die hang naar het verleden ineens vandaan?

Nostalgie is binnen handbereik

Die golf van nostalgie komt niet uit het niets opzetten. Volgens sociaal psycholoog en nostalgie-onderzoeker Tim Wildschut is het goed mogelijk dat technologie ervoor zorgt dat we vaker in een nostalgische stemming belanden, liet hij eerder aan Psychologie Magazine weten. Dankzij social media hebben we al onze herinneringen binnen handbereik.

Foto’s en video’s op je telefoon en oude socialmediaposts maken het makkelijk om terug te gaan in de tijd. Nostalgie is zo altijd dichtbij. En telefoons en apps moedigen dat gevoel bovendien actief aan, met functies die herinneringen van ‘x jaar geleden’ onder de aandacht brengen.

Lees ook dit artikel over nostalgie uit 2016 (pun intended): Geuren, smaken en geluiden voeren ons terug naar onze jeugd, hoe werkt dat in het brein?

We zoeken naar ankermomenten

We grijpen vooral naar het verleden op momenten dat er iets nieuws begint en het oude wordt afgesloten. Denk aan de jaarwisseling, maar ook aan een verhuizing of andere grote veranderingen in je leven. Dat komt deels voort uit sentiment, maar het is ook een manier om houvast te krijgen, vertelde de Amerikaanse hoogleraar psychologie en expert op het gebied van nostalgie Krystine Batcho eerder aan Psychologie Magazine.

‘Nostalgische herinneringen helpen je te weten wie je óók bent, los van de situatie waarin je nu zit’

Batcho omschrijft het als een soort psychologische lijm. ‘Juist wanneer alles in beweging is, helpen nostalgische herinneringen je te weten wie je óók bent, los van de situatie waarin je nu zit. Terugdenken aan fijne momenten kan daardoor troost bieden en je een goed gevoel geven. Soms doet dat een beetje pijn, maar het werkt tegelijkertijd als een anker: het maakt veranderingen minder verontrustend.’

De Britse psycholoog Clay Routledge onderstreept dat. Volgens hem zijn er twee factoren waar onze obsessie met 2016 vandaan kan komen, zegt hij tegen BBC: de start van een nieuw jaar en de onzekerheid die veel jongeren voelen over de toekomst. ‘Als we omwentelingen of onrust doormaken, zoals de snelle ontwikkelingen op het gebied van AI, hebben we de neiging om troost, inspiratie en houvast te zoeken in onze jeugd. En tien jaar is een logische stap terug in de tijd. Voor jonge millennials en oudere Gen Z’ers was dat een jeugdige periode, waardoor het leuk is om terug te denken wat er toen allemaal speelde.’

Nostalgie geeft een fijn gevoel

Het ophalen van nostalgische herinneringen is dus een goede manier om je stemming op te vijzelen als het even tegenzit. Fijne herinneringen laten zien dat je leven de moeite waard is en geven je zelfs een optimistischer gevoel over de toekomst dan wanneer je terugdenkt aan alledaagse gebeurtenissen, blijkt uit onderzoek.

Maar, zegt Batcho, het is ook belangrijk om niet in het verleden te blijven hangen. Wie met zijn hoofd in 2016 zit, belemmert zichzelf om in het moment te zijn en nieuwe belevenissen te registreren. Terwijl je die juist nodig hebt om in de toekomst weer op terug te vallen. Waar moet je anders in 2036 aan terugdenken?

Lees ook: Sombere start van het jaar? Januariblues zijn heel normaal (en dit helpt ertegen)