Ga naar inhoud

Op stap zonder overprikkeld te raken? Dit zijn 3 prikkelarme cultuurtips

twee vrouwen in de bioscoop ter illustratie bij een artikel over prikkelarme uitjes
Illustratie: Xuan Loc Xuan
leestijd 4 minuten
Tips 15 maart 2026

Ons brein verwerkt de hele dag door prikkels: door de mensen die je spreekt, de geluiden om je heen, of via de berichten die je binnen krijgt op je telefoon. Daarom is er een prikkelarme cultuuragenda ontworpen, speciaal voor mensen die niet zo goed tegen prikkels kunnen.

De Prikkelarme Cultuuragenda is een initiatief van Stichting Onbeperkt Genieten. Door de agenda kunnen mensen die gevoelig zijn voor prikkels ook naar culturele uitjes, zonder bang te hoeven zijn voor overprikkeling.

Wanneer je bijvoorbeeld hersenletsel, autisme of een burn-out hebt, kan dat fijn zijn. Je hoeft nooit aan te geven waarom je gevoelig bent voor prikkels. Niet alleen de activiteiten zijn prikkelarm, ook de site is erop ingericht. De afbeeldingen van activiteiten zijn bijvoorbeeld zwart-wit, tot je eroverheen gaat met je muis.

Doe de test: welk prikkeltype ben je?

Van prikkelarm tot prikkelvriendelijk

Je kunt filteren op hoeveel prikkels een activiteit mag hebben: geheel prikkelarm, alleen prikkelarme faciliteiten of prikkelvriendelijk.

Geheel prikkelarm betekent dat een voorstelling of tentoonstelling is aangepast om zo min mogelijk te prikkelen. De lichten en geluiden zijn bijvoorbeeld gedempt, en er zijn minder bezoekers dan gewoonlijk. Ook zijn de medewerkers getraind in wat prikkelgevoeligheid betekent. Hier raak je het minst snel overprikkeld.

Bij een bezoek met een prikkelarme faciliteit is er niets aangepast aan een tentoonstelling of voorstelling, maar worden er faciliteiten aangeboden die wat prikkels wegnemen. Denk bijvoorbeeld aan een rustruimte of een aangepast toilet. In zo’n rustruimte liggen vaak ook geluiddichte koptelefoons om je echt even af te kunnen sluiten.

Een activiteit wordt een prikkelvriendelijke activiteit genoemd, wanneer niet alle prikkels voorkomen kunnen worden, door bijvoorbeeld een video-installatie in een museum die niet uit kan. Of wanneer er nog veel andere bezoekers zijn. Wel kun je vooraf lezen hoeveel prikkels je ongeveer kunt verwachten.

Lees ook: Neuropsycholoog Brankele Frank over waarom we chronisch overprikkeld zijn

Niet prikkelgevoelig?

Wil je samen met iemand die niet prikkelgevoelig is naar een tentoonstelling of voorstelling? Dat kan: diegene kan ook gewoon een prikkelarm ticket aanschaffen. Van musea tot concert: op de site zijn veel uitjes te vinden voor snel overprikkelde mensen. Dit zijn een paar uitjes waar je minder snel overprikkeld raakt.

Prikkelarme rondleiding door het Rijksmuseum

Het Rijksmuseum kun je normaal gesproken overspoelen met prikkels, met name door de drukte. Daarom is er op 28 maart weer een prikkelarme avondopenstelling van de vaste collectie. Je kunt een speciale rondleiding boeken in een kleine groep van maximaal vier personen.

Ook is er een stilteruimte en zijn er krukjes om mee te nemen, zodat je wanneer nodig even kunt zitten. Deze prikkelarme avond is overigens niet eenmalig, er staan al zes edities op de planning.

Intiem concert van Milow

Op 28 maart zingt Milow zijn liedjes in een intieme setting in Emmen. Het concert zelf is niet aangepast, maar er zijn wel prikkelarme faciliteiten, zoals een aparte entree, speciale zitplaatsen (bijvoorbeeld aan de zij- of achterkant van de zaal) en de mogelijkheid om de zaal te verlaten wanneer nodig.

Daarnaast is er een visueel voorbereidingsdocument beschikbaar. Daarin kun je vast zien hoe de locatie eruitziet en waar je bijvoorbeeld de zaal kunt verlaten.

Film kijken zonder harde geluiden in Filmhuis Den Haag

In het Filmhuis Den Haag kun je regelmatig een prikkelarme film kijken. De geluiden zijn minder hard dan normaal, het licht is gedempt en de zaal heeft een rustige sfeer.

Daarnaast staat er op de site van het Filmhuis een handleiding, compleet met bereikbaarheid, foto’s van het gebouw en het verloop van de voorstelling.

Zelf aan de slag? Psychologie Magazine ontwikkelde de online training Omgaan met overprikkeling. Hierin ontdek voor welke prikkels jij gevoelig bent, en hoe je overprikkeling kunt voorkomen.

Dit artikel verscheen eerder op de website van Flow

Meer lezen over dit thema?
De inhoud op deze pagina wordt momenteel geblokkeerd om jouw cookie-keuzes te respecteren. Klik hier om jouw cookie-voorkeuren aan te passen en de inhoud te bekijken.
Je kan jouw keuzes op elk moment wijzigen door onderaan de site op "Cookie-instellingen" te klikken."