Feit of fabel? Test je psychologische kennis

Veel mensen geloven misvattingen over psychologie, zelfs nadat ze er les over hebben gehad. Dat blijkt uit Amerikaans onderzoek, waarin studenten aangaven in hoeverre zij psychologische stellingen als waar beschouwden na het volgen van een psychologiecursus.

Misschien heb je weleens gehoord dat je tijdens het slapen een nieuwe taal kunt leren door naar een geluidsopname ervan te luisteren. Of dat mentale stoornissen vaak leiden tot gewelddadig gedrag. Maar dat klopt helemaal niet: het zijn klassieke voorbeelden van misvattingen in de psychologie.

Als je aanvankelijk dacht dat deze stellingen juist waren, ben je zeker niet de enige. In Amerikaans onderzoek werd onderzocht of studenten misvattingen op het gebied van psychologie geloofden, ook na het volgen van een cursus erover. Honderden eerstejaarsstudenten namen deel aan een inleidend vak in de psychologie. Ze gaven vooraf en na afloop aan in hoeverre zij geloofden dat 72 psychologische stellingen waar waren, zoals ‘mensen dromen elke nacht, ook al kan niet iedereen zich dat herinneren’.

We blijven misvattingen geloven

Uit de resultaten bleek dat de studenten veel van deze misvattingen geloofden, zelfs na het volgen van een psychologiecursus. Het aantal misvattingen nam wel af wanneer docenten er bewust aandacht aan besteedden en onjuiste stellingen behandelden.

Studenten met een hoger gemiddelde maakten minder fouten. De onderzoekers denken dat dit komt doordat studenten met een hoger cijfergemiddelde niet automatisch alles als waar beschouwen en sneller twijfelen over of iets wel klopt.

Klopt het wel of niet?

Weet jij het verschil tussen feiten en fabels in de psychologie? Test het met een paar voorbeeldstellingen uit het onderzoek:

• Een leugendetector kan correct aangeven of iemand liegt
• Het kortetermijngeheugen houdt ongeveer 48 uur informatie vast
• Aan iemands handschrift kun je persoonlijkheidstrekken aflezen
• Het is mogelijk om nieuwe, onjuiste herinneringen te creëren die net zo levendig zijn als echte herinneringen
• Als een iemand van een eeneiige tweeling schizofrenie heeft, krijgt de andere het ook

Schrijf op of de stellingen juist of onjuist zijn. De antwoorden volgen hierna.

1. Een leugendetector kan correct aangeven of iemand liegt

Deze stelling is onjuist. Een leugendetector meet fysiologische reacties, zoals hartslag, ademhaling en bloeddruk. Hoewel deze reacties vaak samengaan met liegen, kunnen ze ook veroorzaakt worden door andere factoren zoals stress of angst. Daarnaast kunnen mensen liegen zonder deze reacties te vertonen. Een leugendetector meet dus alleen lichamelijke reacties, maar kan niet met zekerheid bepalen of iemand echt liegt.

2. Het kortetermijngeheugen houdt ongeveer 48 uur informatie vast

Deze stelling is ook onjuist. Het kortetermijngeheugen is namelijk veel korter dan de meeste mensen denken: maar een paar seconden tot een halve minuut. Alle informatie die je daarna nog weet hoort officieel al bij het langetermijngeheugen.

3. Aan iemands handschrift kun je persoonlijkheidstrekken aflezen

Ook deze stelling is onjuist. De studie van handschriften heet grafologie, maar wetenschappelijk onderzoek laat zien dat grafologie geen betrouwbare of consistente resultaten oplevert. Handschrift kan wel informatie geven over motorische vaardigheden zoals hoe netjes of slordig iemand schrijft, maar niet over persoonlijkheid.

4. Het is mogelijk om nieuwe, onjuiste herinneringen te creëren die net zo levendig zijn als echte herinneringen

Deze stelling is juist. Het is inderdaad mogelijk om nieuwe, niet kloppende herinneringen te creëren die aanvoelen als echte herinneringen. Uit onderzoek naar ooggetuigenverklaringen is gebleken dat ooggetuigen vaak niet-kloppende details geven of gebeurtenissen verkeerd herinneren, terwijl ze echt geloven dat ze kloppen. Valse herinneringen kunnen dus net zo levendig en overtuigend zijn als echte ervaringen.

5. Als een iemand van een eeneiige tweeling schizofrenie heeft, krijgt de andere het ook

Deze stelling is onjuist. Eeneiige tweelingen delen hetzelfde DNA waardoor veel mensen denken dat ze ook exact hetzelfde zijn. Hoewel genetica een rol speelt bij schizofrenie, betekent het niet dat beide tweelingen altijd de aandoening ontwikkelen. Omgevingsfactoren bepalen bijvoorbeeld ook of iemand daadwerkelijk schizofrenie ontwikkelt.

Meer stellingen? Test jezelf met onze quiz!: Hoeveel kennis heb je van de psychologie?