Hoe de loyaliteit aan je ouders je eigen leven in de weg kan zitten
Ook als we allang niet meer onder één dak wonen met onze ouders, doen we ons best om te voldoen aan hun verwachtingen en houden we rekening met hun belangen. Die loyaliteit naar onze ouders toe kan ons op andere vlakken in ons leven in de weg zitten. Hoe zit dat?
Gedurende ons hele leven houden we rekening met de belangen en verwachtingen van onze ouders. Dat heeft te maken met loyaliteit, een belangrijke drijfveer in onze relaties. Een begrip dat in de jaren zestig werd geïntroduceerd door de bekende familietherapeut Ivan Boszormenyi-Nagy.
Al onze keuzes, van onze carrière tot onze partnerkeuze, worden gekleurd door de wens om aan ouderlijke verwachtingen te voldoen, stelde de therapeut. Zelfs als we vastbesloten zijn het anders te doen dan onze ouders.
Loyaal aan je ouders
Soms wordt de loyaliteit van een kind naar de ouders toe overbelast. Dat gebeurt bijvoorbeeld als een kind het huishouden draaiende houdt omdat de ouders regelmatig met een kater in bed liggen; of wanneer een moeder haar relatieproblemen met haar kind bespreekt.
Dat wordt parentificatie genoemd: het kind krijgt een rol toebedeeld die niet past bij zijn leeftijd en ontwikkelingsniveau. Parentificatie leidt ertoe dat een kind zo bezig is met de wensen en behoeften van zijn ouders dat hij ook op latere leeftijd niet goed weet wat zijn eigen behoeften zijn.
Hoe zit een loyaliteitsconflict je in de weg?
De verticale loyaliteit, dus tussen ouder en kind, botst soms met onze loyaliteit aan andere relaties. Zo’n loyaliteitsconflict is vaak klein en alledaags. Je partner neemt je bijvoorbeeld decadent mee uit eten, terwijl je van je vader altijd hebt geleerd om zuinig te zijn. Je voelt je dan misschien een beetje ongemakkelijk, en vertelt het liever niet aan je vader.
Duidelijker voelen we het als we tegen een goede vriendin klagen over het gezeur van onze moeder. Zegt die vriendin vervolgens: ‘Inderdaad, wat is jouw moeder toch een zeur.’ Dan zijn we direct geneigd onze moeder te verdedigen, terwijl we haar zojuist zélf een zeur hebben genoemd. Dat raakt aan onze wortels, en dus aan onszelf.
Na een scheiding kan een kind last hebben van gespleten loyaliteit: loyaal zijn aan de ene ouder betekent voor zijn gevoel tegelijkertijd ontrouw zijn aan de ander. Een onmogelijke keuze voor een kind.
Een andere mogelijkheid is om voor één ouder te kiezen en de ander los te laten: mama is lief en papa is slecht, en ik wil niets meer met hem te maken hebben. Dan gaat de loyaliteit aan de vader ondergronds verder. Een kind kiest bijvoorbeeld onbewust hetzelfde beroep als zijn vader had, of bewaart een foto van zijn vader onder het matras.
Je familiepatronen kunnen je belemmeren om werkelijk je eigen pad te bewandelen. Samen met contextueel therapeut Gerrie Rijersen-van Buuren ontwikkelde Psychologie Magazine de training Laat familiepatronen los. Hierin ontdek je welke familiepatronen een rol spelen in jouw leven en hoe je deze kunt doorbreken, zodat je uiteindelijk meer jezelf kunt zijn.
Lees ook: Hoe je familie je vormt, zelfs als je allang uit huis bent
