We maken moeilijke beslissingen door erover na te denken, blijkt uit onderzoek. Maar wat is de beste strategie?

Uit recent onderzoek blijkt dat mensen over het algemeen het liefst zelf over een beslissing nadenken in plaats van om hulp te vragen. Wat kun je het beste doen? En wat doen de lezers van Psychologie Magazine?

Iedereen moet weleens een belangrijke persoonlijke beslissing maken. Je twijfelt of je het moet uitmaken met je partner, je wilt misschien een andere baan, of je denkt erover om naar een andere stad te verhuizen. Je kunt je twijfels natuurlijk met vrienden of familie bespreken, of met je psycholoog. Maar je kunt óók naar je gevoel luisteren of zelf beredeneren wat de beste keuze is.

Hoe maak je een moeilijke beslissing?

Dat laatste blijkt onze voorkeur te hebben. We vertrouwen liever op onszelf dan op anderen, blijkt uit een internationaal onderzoek onder ruim 3500 mensen uit twaalf landen. Ongeveer driekwart van de mensen verkiest hun eigen onderbuikgevoel en rationele overweging boven advies van anderen.

In het onderzoek kregen proefpersonen zes dilemma’s voorgelegd, bijvoorbeeld over een reis plannen of geld investeren. Zowel in individualistische als in meer collectief ingestelde landen verkozen mensen hun eigen oordeelsvorming.

Lezers van Psychologie Magazine blijken eveneens vaak op zichzelf te vertrouwen. 603 Instagrambezoekers reageerden op de vraag: ‘Ga je vooral te rade bij jezelf of anderen bij een belangrijke beslissing?’ Van hen antwoordde:

• 60% bij mezelf: door na te denken en naar mijn onderbuikgevoel te luisteren
• 40% bij anderen: door advies in te winnen van professionals en vrienden

Een mogelijke verklaring is dat mensen zich competenter en tevredener over zichzelf voelen als ze zelf beslissen, dan wanneer ze dat aan een ander ‘overlaten’. De deelnemers aan het genoemde onderzoek zeiden dat op zichzelf vertrouwen hen meer voldoening gaf, en hen het gevoel gaf dat ze wijs en verstandig waren. Over de beslissing nadenken bleek dan ook de populairste strategie te zijn. We zetten nog liever voors en tegens op een rij dan op ons onderbuikgevoel te vertrouwen.

Lees ook: Betere beslissingen maken: zo doe je dat

Wat kun je het beste doen?

Of het wel zo verstandig is om alleen op onze denkkracht te vertrouwen is de vraag. Volgens emeritus hoogleraar Ap Dijksterhuis, die aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek deed naar beslissen, heeft ons bewuste denken een zeer beperkte capaciteit, zei hij eerder tegen Psychologie Magazine. En ons onbewuste weet juist meer dan we denken.

Ook is het nuttig om advies van anderen aan te horen. Dat kan nieuwe perspectieven bieden, blinde vlekken blootleggen, en emotionele steun bieden bij complexe beslissingen, is bekend uit onderzoek. We maken de beste beslissingen als we beslisstrategieën combineren, en zowél op onszelf als op anderen vertrouwen.

Lees ook: Wat te doen bij keuzestress? Psycholoog Nienke Wijnants geeft advies

Bron: Proceedings of the Royal Society B, augustus 2025