Schrijven brengt je dichter bij jezelf: 7 oefeningen voor meer zelfinzicht

Lap de regels aan je laars en zet je hersenkronkels op papier. Net als vroeger, toen je nog een kind zonder creatieve beperkingen was. Dat is niet alleen heel bevrijdend, maar levert ook verrassende zelfinzichten op.

Als kind kon je op een regenachtige woensdagmiddag vrolijk een eind heen krabbelen met een potlood op een stuk papier. Een tekening, een zelfbedacht versje: het resultaat zal door de meeste ouders met groot enthousiasme zijn ontvangen.

Maar ergens op weg naar volwassenheid is die natuurlijke creativiteit ingedamd. Wat we op papier zetten moet correct gespeld zijn, een logische opbouw hebben en een duidelijke boodschap bevatten.

Het is heerlijk je daar af en toe niets van aan te trekken en het kind in jezelf weer de ruimte te geven. Want dan kom je erachter hoe creatief je eigenlijk bent. In ieder mens schuilt namelijk een kunstenaar, zegt (scenario)schrijver Julia Cameron, auteur van het beroemde zelfhulpboek The artist’s way.

Door je creativiteit de vrije loop te laten kom je volgens haar weer bij die ware natuur. Het ‘creatieve herstel’ noemt Cameron dat. En een goede manier om dat te bereiken, is door je eerste gedachten op te schrijven.

Ook Geertje Couwenbergh, journalist en schrijver van het boek Zin, lust in je leven door te schrijven, pleit voor deze methode. De ideeën die het eerst in je opkomen zijn namelijk intuïtief en ongecensureerd, nog niet geanalyseerd en gecorrigeerd door tweede en derde gedachten. Door ze op te schrijven kun je weer beter gaan luisteren naar het vrije, creatieve kind dat je ooit was.

Schrijfoefening 1: Je eerste gedachte

Dit is een oefening in ongecensureerd schrijven: wat in je hoofd opkomt, laat je er ook meteen weer uit door het op papier te zetten. Schrijf in totaal tien minuten achter elkaar, zonder te stoppen, te corrigeren of terug te lezen.

Begin telkens met de woorden: ‘Eén ding weet ik zeker:’. Steeds als je een gedachte hebt opgeschreven, begin je opnieuw. Het maakt niet uit waar het over gaat en of het mooie of lelijke gedachten zijn. Begin gewoon te schrijven.

Eén ding weet ik zeker:

Eén ding weet ik zeker:

Eén ding weet ik zeker:

Schrijfoefening 2: Begin de dag met drie pagina’s

Julia Cameron is bedenker van de Morning Pages – volgens haar het belangrijkste instrument om creatieve blokkades op te heffen.

Door meteen bij het ontwaken te gaan schrijven, leer je te ontsnappen aan je innerlijke criticus – je censor. Hierdoor krijgt je artistieke brein weer de ruimte. Dit vergt oefening, dus het idee is dat je het dagelijks en voor een langere periode doet.

Schrijf meteen na het ontwaken drie pagina’s lang alles op wat in je opkomt, wat het ook is. Dromen, gemopper, onzin, alles mag, alles is goed, maar de drie pagina’s móéten vol. Laat niemand lezen wat je schrijft en lees het zelf ook niet terug, anders gaat je censor zich geheid weer roeren.

Schrijfoefening 3: Beschrijf een sensatie

‘Ik heb dorst’, ‘Ik heb het koud’, ‘Ik ben boos’ of ‘Ik ben blij’: we zeggen het vrij makkelijk, maar hoe voelt het nou echt? Kies een lichamelijke of emotionele sensatie en pluis die eens helemaal uit.

Beschrijf het alsof je een encyclopedie aan het maken bent voor buitenaardse wezens die willen weten hoe het is om een mens te zijn.

Hoe voelt het om ………………….. te zijn?

Schrijfoefening 4: Snelle verlanglijst

Nog een goede manier om je innerlijke criticus – je censor – te ontlopen en creatieve blokkades te omzeilen, is snel schrijven. Schrijf in hoog tempo tien wensen op en maak ze zo groot of klein als je zelf wilt.

Schrijfoefening 5: Wat kan ik niet missen?

Wat is je dierbaarste bezit? Datgene waarvan je denkt: je mag alles hebben, maar niet dat. Vertrouw op je eerste gedachte en schrijf op wat het is.

Pak een vel papier en neem 15 minuten de tijd om te beschrijven wat je dierbaarste bezit zegt over je leven, waarom het zo belangrijk is en hoe het zou voelen om het af te staan.

Lees ook: Schrijf een verhaal over jezelf: tips van een expert

Schrijfoefening 6: Creatief met haiku’s

Haiku’s zijn korte gedichten waarbij de dichter een zintuigelijke waarneming vastlegt. In de klassieke Japanse traditie gaat het vaak om een natuurbeleving, opgeschreven in drie regels van vijf, zeven en vijf lettergrepen. Daarbij wordt een emotie opgeroepen, maar zonder die te benoemen.

Bij een haiku is het de bedoeling dat de lezer jouw ervaring als dichter herbeleeft. Hoe zintuiglijker, hoe beter dus. Een effect dat je bereikt door niet alleen te vertellen wat je zag, maar ook wat je hoorde, rook of voelde. Zoals in deze haiku’s van de Japanse dichter Basho (1644-1694):

De oude vijver

een kikker springt

geluid van water

Een bliksemschicht flitst

en een purperreiger schreeuwt

in de duisternis.

Maar voor een goede haiku hoef je niet per se de natuur in. Ook in de stad en in huis valt genoeg te zien, te horen, te ruiken en te voelen.

Het druppelen van

een waterkraan beklemtoont

de stilte in huis

(Willem Hussem, 1900-1974)

Langs de spoorwegberm

Halverwege het fietspad

Een houten kruisje

(Luc Gybels, 1961)

Schrijf nu zelf een haiku. Probeer zo zintuiglijk mogelijk te zijn en een emotie op te roepen zonder die expliciet te maken.

Oefening 7: Brief aan je innerlijke kind

Ga terug naar je kindertijd en denk na over het speelse kind dat je toen was. Als je ouders nog wat kunststukjes of foto’s uit die tijd hebben bewaard, kun je die misschien samen bekijken, dan komen er vast allerlei anekdotes boven.

Schrijf vervolgens een brief aan jezelf als kind van een jaar of 8, waarin je herinneringen ophaalt. Bijvoorbeeld over de verhaaltjes die je zo graag schreef, of dat je altijd aan het knutselen was, of op elk stukje groen radslagen maakte.

Weet je nog wanneer je creativiteit door regels aan banden werd gelegd en wat voor impact dat had? Misschien durfde je niet meer zomaar een verhaaltje te schrijven, uit angst om spelfouten te maken.

Beschrijf dat ook in je brief. En, heel belangrijk: eindig met de plechtige belofte aan jezelf om je vrije creatieve geest weer de ruimte te geven.