Als je het enige vangnet van je partner bent: wat is mankeeping en wat kun je eraan doen?

Mannen hebben steeds minder hechte vriendschappen, terwijl vrouwen hun sociale netwerk wel op peil houden, blijkt uit onderzoek. Dat wreekt zich soms in heterorelaties. ‘Als je het enige vangnet van je partner bent, blijft er minder ruimte over voor je eigen leven.’

‘Mijn man heeft maar één vriend’, vertelde een vrouw aan de Amerikaanse onderzoeker Angelica Ferrara. ‘En zelf belt hij hem zelden, laat staan dat hij iets plant. Dus herinner ik hem: ‘Bel David eens, misschien kun je dit weekend afspreken.’ Ik pak zijn agenda erbij, regel de trein en een logeerplek voor hem en zijn vriend. Pas dan zien de mannen elkaar weer.’ Na zo’n weekend komt hij opgewekter thuis en is hij een leukere partner. Maar zij doet wel het regelwerk.

Wat is mankeeping?

En ze is niet de enige. Er bestaat zelfs een term voor: mankeeping. Het gaat daarbij om het werk dat veel heterovrouwen verzetten om in de emotionele en sociale behoeften van hun partner te voorzien omdat hij dat zelf laat liggen. Denk aan contact met familie bijhouden, zorgen dat hij vrienden blijft zien en gaat sporten. Zij is bovendien zijn enige bron van emotionele steun.

Ferrara, onderzoeker aan de Stanford University, publiceerde in 2024 samen met een collega als eerste een artikel over mankeeping in het wetenschappelijk tijdschrift Psychology of Men & Masculinities.

Aanleiding voor dat onderzoek waren de verhalen van heterostellen uit verschillende delen van de wereld over hoe lastig veel mannen het vinden om hechte vriendschappen aan te gaan en te onderhouden en de weerslag die dat heeft op de relatie. Hun vrouwen bieden namelijk vaak de emotionele steun die hun mannen missen in hun vriendenkring, zonder dat die steun in gelijke mate terugkomt.

Hoe het begrip een vlucht nam

Mankeeping bouwt voort op het idee van kinkeeping, dat in de jaren tachtig werd geïntroduceerd door socioloog Carolyn Rosenthal. Het begrip vat samen wat veel vrouwen binnen het kerngezin allemaal op zich nemen, zoals het onthouden van verjaardagen, het kopen van cadeaus, het regelen van afspraken en bijvoorbeeld dat er een foto wordt gemaakt tijdens een familiebijeenkomst.

Dat soort dingen doen ze vaak ook voor hun partner en daar komt nog emotionele steun bovenop. ‘Maar niemand had dit nog zo benoemd’, zegt Ferrara. ‘Door er een naam aan te geven, wordt zichtbaar wat anders onzichtbaar zou blijven. Uit mijn interviews weet ik dat veel vrouwen dit ervaren, maar de taal misten om hun gevoel te rechtvaardigen.’

‘Iedereen heeft meerdere bronnen van steun nodig en niet één persoon die alles opvangt’

Het begrip nam een vlucht toen The New York Times er dit jaar een artikel over publiceerde dat een golf van reacties losmaakte. Volgens Ferrara wordt de term in het artikel hier en daar overigens uit z’n verband gerukt. Zo wordt beweerd dat het dé reden is dat sommige vrouwen stoppen met daten of zelfs celibatair worden.

‘Dat blijkt niet zo direct uit ons onderzoek en wij zeggen ook niet dat vrouwen hun partner niet moeten steunen, maar wel dat iedereen meerdere bronnen van steun nodig heeft en niet één persoon die alles opvangt.’ Gebeurt dat toch, dan heeft dat gevolgen. ‘Als je het enige vangnet van je partner bent, blijft er minder ruimte over voor je eigen leven. Dat kan leiden tot stress, wrok en minder tevredenheid over je relatie.’

Hebben mannen steeds minder vrienden?

Ferrara ziet mankeeping als onderdeel van een bredere trend: de zogenoemde male friendship recession. Uit onderzoeken van het mannengezondheidsinstituut Movember in de Verenigde Staten, Engeland, Canada en Australië blijkt dat een op de vier tot vijf mannen geen vriend heeft bij wie hij altijd terechtkan. In datzelfde onderzoek zegt bijna de helft een probleem niet met een vriend te bespreken.

Bijna de helft van de mannen zegt problemen niet met een vriend te bespreken

Volgens Ferrara is het geen nieuw verschijnsel: al tientallen jaren neem het aantal hechte vriendschappen onder mannen af. ‘Dat is zorgelijk. Talloze studies laten zien dat juist het delen van je binnenwereld een positief effect heeft op je mentale en fysieke gezondheid. Natuurlijk kunnen vriendschappen met minder openheid ook prima zijn, maar om ons goed te voelen hebben we daarnaast echte verbinding nodig.’

Afhankelijkheid in relaties

Hoogleraar sociale psychologie Paul van Lange van de Vrije Universiteit Amsterdam herkent het patroon uit zijn eigen onderzoek: mannen zijn voor emotionele steun vaker volledig aangewezen op hun partner dan vrouwen, die dergelijke steun ook buiten de relatie vinden. Hij publiceerde erover in het toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift Behavioral and Brain Sciences. ‘Het maakt mannen afhankelijker van de relatie’, stelt hij.  Daarom voelen ze zich na een breuk vaker eenzaam en zoeken ze sneller weer een nieuwe partner.’

Dat het aantal vriendschappen onder mannen in de afgelopen decennia daalt, wijt Van Lange onder meer aan de verschuiving naar digitaal contact. ‘Een van de sterkste voorspellers van de ontwikkeling van vriendschap is elkaar in het echt zien. Alleen hebben we werk en vrije tijd steeds meer naar schermen verplaatst. Je regelt iets even snel met een appje of mail, maar op die manier bouw je niet echt een vertrouwensband op.’

Ook interessant: Waarom mannen meer lijden onder een liefdesbreuk

Deze ontwikkeling raakt vrouwen eveneens, ook bij hen is het aantal hechte vriendschappen de afgelopen decennia afgenomen. Maar wel minder sterk: hun sociale netwerk blijft gemiddeld groter dan dat van mannen.

Daarnaast speelt de manier waarop mannen worden gesocialiseerd een belangrijke rol bij het gebrek aan hechte vriendschappen. ‘Jongens krijgen van oudsher minder ruimte om kwetsbaarheid te tonen. En wat je in je jeugd meekrijgt over emoties, neem je mee in je volwassen vriendschappen. In combinatie met de digitalisering maakt dat het onderhouden van hechte banden steeds moeilijker’, vertelt Van Lange.

Dat hangt weer samen met hoe mannelijkheid cultureel wordt gedefinieerd. Mannen vrezen sneller om ‘zwak’ over te komen als ze zich kwetsbaar opstellen tegenover andere mannen en praten daarom liever met vrouwen over emotionele zaken.

Druk op vrouwen

‘Vrouwen delen hun problemen, zorgen en gevoelens ook met anderen, maar mannen? Die bespreken met bijna niemand iets, behalve met mij of met hun partner’, bevestigt relatietherapeut Nynke Nijman. ‘Maar als de ander continu een appel op je doet, kost dat natuurlijk veel tijd en energie.’

Nijman begeleidde een stel van wie de vrouw vertelde dat haar partner sinds ze elkaar kennen zijn familie weer maandelijks ziet. ‘Voor hun relatie zag hij ze soms een jaar niet. Zij vond frequent contact belangrijk, ook voor hun kinderen, en is dat actief gaan onderhouden. Hij merkt heus hoe waardevol dat is, maar zou het zelf nooit hebben geïnitieerd en laat het regelen van afspraken nog altijd aan haar over.’

‘Iemands steun en toeverlaat zijn, kan best fijn voelen. Maar niet als daar al het sociale regelwerk nog bovenop komt’

Als heterovrouwen verantwoordelijk worden gemaakt voor het sociale welzijn van hun partners raakt de relatie uit balans. Nijman: ‘Ze investeert veel energie en krijgt daar vaak geen erkenning voor. Omdat hij weinig initiatief neemt in zijn sociale leven, vindt zij het bovendien lastig om zelf ruimte te nemen voor haar eigen vrienden of interesses. Want dan denkt de ander misschien: jij bent wel genoeg voor mij, maar ik niet voor jou.’

Een emotionele disbalans hoeft op zichzelf nog niet zo’n probleem te zijn. ‘Iemands voornaamste steun en toeverlaat zijn, kan best fijn voelen’, zegt Van Lange. ‘Maar niet als daar al het sociale regelwerk nog bovenop komt.’

Ook interessant: Dit zijn volgens onderzoekers de 10 (ongeschreven) regels van vriendschap

Is er iets aan mankeeping te doen?

Is er iets aan mankeeping te doen? De toenemende populariteit van mannengroepen is in ieder geval een hoopvolle ontwikkeling. Daarin kunnen mannen met elkaar praten over hun emotionele leven. De mannelijke deelnemers in Ferrara’s onderzoek noemen het waardevol om buiten een relatie een gemeenschap te vinden.

Een sportclub, podcasts, of schrijven kunnen ook laagdrempelige bronnen van steun zijn. Nijman: ‘De gesprekken hoeven heus niet allemaal over hun diepste gevoelens te zijn. Ook in een voetbalteam worden dingen gedeeld. Door het luisteren van podcasts leren ze beter woorden te geven aan hun gevoelens. En schrijven is een goede manier om je gedachten te ordenen. Bovendien kan het therapeutisch werken.’

Als mannen zelf meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen sociale en emotionele leven, verandert de dynamiek in hun liefdesrelatie. ‘Er ontstaat ruimte als de ander niet langer de motor hoeft te zijn’, zegt Nijman. ‘Dat maakt de relatie lichter en gelijkwaardiger.’

Dit zijn de signalen van mankeeping

• Kijk naar de verdeling van sociale taken. Onderhoud jij de contacten, terwijl je partner afwacht?
• Ga na waar je behoefte aan hebt. Heb je het gevoel dat jij ook op je partner kunt leunen of is het vooral eenrichtingsverkeer?
• Voel je je emotioneel uitgeput? Dan is balans waarschijnlijk scheef.

Zo maak je het bespreekbaar

• Praat vanuit jezelf. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik vind het jammer dat je je vrienden niet meer ziet.’
• Benoem je wens. ‘Ik wil ook bij jou terechtkunnen.’ Zo maak je de ongelijkheid concreet zonder verwijt.
• Maak het normaal om steun uit meerdere hoeken te halen, zoals van vrienden, familie of sportclubs. Zo laat je merken dat je het hem gunt om niet alleen op jou te leunen.
• Moedig initiatief aan. Wie zelf zijn sociale leven onderhoudt, ontlast de ander en versterkt de relatie.

Lees ook: Zo vergroot sociale steun je veerkracht

Bronnen: A.P. Ferrara, D. Vergara, Theorizing mankeeping. The male friendship recession and women’s associated labor as a structural component of gender inequality, Psychology of Men & Masculinities, 2024 / Movember Foundation, Men’s Health Survey. Global research report of male social connection, 2019 / P.A.M. Van Lange, Romantic relationships matter more to men than to women, Behavioral and Brain Sciences, 2020